The Noble Qur'an Encyclopedia

Jettooje ngoodanii Alla, On jeyɗo kala ko woni ka kammuuji e ka leydi. Hino woodani mo kadi jettooje ka La'akara. Ko Kaŋko woni Ñeeño, kumpitiiɗo.

Homo anndi ko naatata ka leydi, e ko yaltata e mayri, ko jippotoo iwra ka kammu e ko ƴawata e maggu. Ko Kaŋko woni jurmotooɗo otoo, jaafoto.

Yedduɓe ɓen mbi'i: "Darngal ngal arataa min". Maaku: "aa'a! Mi wooɗndirii Joomi am! pellet, ko aray e mon. [Joomi ma] ko ganduɗo wirniiɗi. Hu'unde wirnanaaki Mo, ko fotata e abbere jarra, woni ka kammuuji maa ka leydi. Wanaa ko ɓuri ɗum famɗude, wonaa ko ɓuri ɗuum mawnude, si wonaa no e deftere feññinnde.

Fii yo O yoɓoy ɓen gooɗinɓe, ɓe ngolli moƴƴuɗi. Ɓeen ɗoon, hino woodani ɓe haforaneede, e arsike tedduɗo.

Ɓeen non yaccii ɓe e bonnitugol aayeeje amen ɗen, ɓen ɗon, hino woodani ɓe lepte, immorde e ɓurɗe mu'usuuɗe.

Ɓeen okkaaɓe ganndal hino yi'ira jippiniraande nden e maaɗa, immorde ka Joomi maa, ko kañre woni goonga, hinde fewnira e laawol poolɗo, jettiniiɗo On.

Yedduɓe ɓen kadi mbi'i: "On ngaccay min tinndina on fii gorko, mo no kumpita on, won'de si on muncitaama kala muncitannde, on ngontoyay e tagoore hesre?

O fekindi fenaande e hoore Alla? Kaa hara ko jinna nanngi mo? Si ko woni, ɓen ɓe ngooŋɗinaa La'akara on, ɓe wonii e lepte e majjere woɗɗiinde (goonga).

E ɓee nji'aani ko woni yeeso maaɓe e ko woni ɓaawo maɓɓe immorde ka kammu e ka leydi? Si Min muuyiino, Min munnirayno ɓe leydi ndin, maa Min pukkina e maɓɓe taƴontine (lepte), immorde ka kammu. Wonii e ɗuum, Ma'ande, wonan'de kala jeyaaɗo duttotooɗo (e Joomi mum).

Gooŋɗii Min ngokkii Daawuuda ɓural, immorde e Amen. [Min mbi'i]: "eey mon pelle e colli, cubbunhinodee e makko. Min newinani mo (tafugol) njamndi ndin.

(Min mbii'ani mo won'de): "Gollu wutteeji njamndi, eɓɓaa ka tafoodi. NGollon golle moƴƴe, pellet, ko Mi deenuɗo ko ngolloton kon".

(Min eeltani kadi) Sulaymaana henndu ndun: dawol mayru ko yeru (yaadu) lewru, kirndol mayru kadi ko yeru (yaadu) lewu. Min koncinani mo ɓunndu sila (kire). Hino jinnaaji ɗin, golliraynooɗi ye'eso makko, e duŋayee Joomi makko. Kala ooñiingii e majji, ga e yamiroore Amen nden, Min meeɗina ngii lepte dulɓoowe nge.

Hiɗi ngollana mo ko o faalaa: gila e tataaji, e nanndollaaji, e looɗe wa'iɗe wa beeli, e payanɗe feŋiiɗe. "Gollee, onon ɓeynguure Daawuuda, njetton (Alla)", fanɗii e jiyaaɓe Am ɓen, jettoowo (Kam).

Nde Min ñaawnoo e makko maayde nden, annditaani ɗi fii maayde makko nden, si wonaa gannguuji leydi(mooƴu) ɗin, hino ñaama tuggordu makko ndun. Nde o fukkinoo, feeñani jinnaaji ɗin, won'de si ɗi nganndunoo ko wirnii, ɗi ñiiɓataano e lepte [jeyaagu] koynooje.

Gooŋɗii wonaniino yimɓe Saba'i ɓen e koɗooli maɓɓe ɗin, Ma'ande; gese ɗiɗi ka bannge ñaamo e ka nano. (Min wmbiani ɓe): "Ñaamee e arsike Joomi mon, njetton mo Mo. Leydi ndin ko laaɓundi, e Joomiraawo jafotooɗo".

(Kono) ɓe ɗuunii. Min ngurti e maɓɓe ndiyam waame, Min mbaɗtitani ɓe gese maɓɓe ɗen ɗiɗi, gese (goo) ɗiɗi, marɗe ñaametee kaaɗɗo, e (leɗɗe) duɓɓeeje, e hu'unde e jaaɓe seeɗaaje.

Ngool (yaggingol), Min njoɓirɓe ko ɓe njeddi kon. E hara Min njoɓay si wonaa yedduɓe ɓen?

Min mbaɗi hakkune maɓɓe e koɗooli ɗi Min mbaɗi barki e mum ɗin, koɗooli feeñondirɗi, Min eɓɓi e majji yaadu. (Min mbi'ani ɓe): "njehee ton jemmaaji e ñalawmaaji, ko on hooliiɓe".

Ɓe mbi'i'i: "Joomi amen, woɗɗindir hakkunde yaaduuji amen", ɓe tooñi ko'e maɓɓe, Min mbaɗti fillitee ɓe fii mum, Min cenndindiri ɓe hattirde e senndirgol. Pellet, wonii e ɗuum, Ma'andeeji wonan'de kala keewuɗo muñal, jettoowo (neema).

Gooŋɗii Ibuliisa goonginii jikke mum ɗen e maɓɓe. Ɓe njokki mo, si wonaa fedde e gooŋɗinɓe ɓeen.

E doole alanaa mo e dow maɓɓe, cemmbe (wurtugol), si wonaa tan, ko fii no Moen nganndira on gooŋɗinɗo La'akara e on gonɗo e sikke fii mum. Joomi maa non, e dow kala hu'unde, ko O deenɗo.

Maaku: "Noddee ɗin ɗi ɗaynitorɗon [ deweteeɗi] ga Alla. Ɗi njeyaa hay yeru abbere jarra, ka kammuuji wonaa ka leydi. Alanaa ɗi e ɗin (kammuuli e leydi ndin) kafidaaɗo (geɗal), alanaa mo e ɗiin, hay ballondirteeɗo".

Tefoore nafataa ka makko, si wonaa on Mo O duŋanii. Haa si ɗenƴere nden yaltinaama e ɓerɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'a: "Ko holɗum Joomi mon daali?" Ɓe mb'a: "Ko goonga kan; ko Kaŋko woni Toowɗo, Mawɗo On".

Maaku: "Kon hombo woni arsikiroowo on ka kammuuji e ka leydi?" Maaku: "Ko Alla. Ko si ko minen maa si ko onon, ngoni e peewal maa e nder majjere ɓanngunde".

Maaku: "On laɓnditoytaake fii ko min mbonni, minen kadi men laɓnditoytaake fii ko ngolloton ton".

Maaku: "Joomi men renndinoyay en, refti o ñaawira hakkunde min goonga; Ko Kaŋko woni ñawoowo, gannduɗo On".

Maaku: "kollee Kam ɗin ɗi baɗtidu-ɗon e makko kafidiiɗi. Wonaa non woniri! Si ko woni, ko Kaŋko woni AllapFooluɗo, Ñeeñɗo On".

Min nuliraali ma, si wonaa e yimɓe ɓen fof: wewlinoowo e jeertinoowo. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa.

Heɓe mbi'a: "Ko holnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋɗɓe?"

Maaku: "Hino woodani on fodoore, nde o neeɓnitantaake e mayre fotde saa'i, on ardintinantaake nde kadi!".

Yedduɓe ɓen mbi'i: "Min ngooŋɗintaa ndee Alqur'aanaare muk, wonaa nden adiinde nde". Sinno a tinayno tuma nde tooñɓe ɓen ndarnetee ka Joomi maɓɓe, hara yoga maɓɓe no rutta yoga konngol, lo'inanooɓe ɓen mbi'ana townitinooɓe ɓen: "Si wonaano onon nun, min ngonayno gooɗinɓe".

Townitinooɓe ɓenmbi'ani lo'inanooɓe ɓen: "E ko minen palinoo on e peewal ɓaawo ngal arde e mon? Si ko woni, on ngoniino bonɓe".

Lo'inanooɓe ɓen kadi mbi'ani townitinooɓe ɓen: "Si ko woni, ko pewje (mon) jemma e ñalawma, tuma njamiraynoɗon meon yo men njeddu Alla, min mbaɗana Mo potondirɗi". Ɓe cuuɗi nimse ɗen, nde ɓe njinoo lepte ɗen. Min mbaɗi kolombooje e daaɗe ɓen yedduɓe. Hara ɓe yoɓitete si wanaa ko ɓe ngollatnoo oo kon?

Min Nulaani jeertinoowo e yimɓe saare, si wanaa neeminaaɓe mayre ɓen mbiay: "Minen ko men yedduɓe ko nulidaɗon kon".

Ɓe mbi'i kadi: "Ko menen ɓuri ɗuuɗude jawɗe e ɓiɓɓe, men wonaani kadi lepteteeɓe".

Maaku: "pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo O muuyi, O ɓillini (mo O muuyi). Kono ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa".

Wonaa jawɗe mon, wonaa jiidi mon woni ko ɓaɗtinirta on ka Amen ɓadal. Si wonaa ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe; ɓen ɗon, hino woodani ɓe njoɓdi sowaande, sabu ko ɓe ngolli kon, kamɓe ka soorooji, ko ɓe hooliiɓe.

Ɓeen yaccotooɓe e doŋkingol (yimɓe ɓeen) e Aayeeje Amen ɗen, ɓen ɗon, ka ka ndeer lepte woni ko ɓe tawnoytee.

Maaku: "pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo o muuyani e jeyaaɓe makko ɓen, O ɓillini mo (O muuyi e maɓɓe). Kala non ko wintiɗon e hu'unde, Kaŋko O lomtinay nde. Ko Kaŋko woni moƴƴo Arsikoowo".

Ñande o mooɓtindiroyta ɓe dendaangal, refti o daalana Maleykaaji ɓin: "E ko ɓee ɗoo (yimɓe) ndewatnoo on?"

Ɓe mbi'a: "Senayee woodanii ma! Ko Aan woni giɗo amen ga maɓɓe. Toode ko jinnaaji ɗin ɓe ndewaynoo, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ko ɗin (jinnaaji) gooŋɗini".

Hannde non, yoga mon waawanaa yoga nafa wanaa lorra. Min mbi'anoya ɓen tooñɓe: "Meeɗee lepte Yiite nge pennatnoɗon fii mum".

Si aayeeje amen ɓannguɗe ɗen janngaamma e maɓɓe, ɓe mbi'a: "oo wonaani, si wonaa gorko paalaaɗo palagol on e ko baabiraaɓe mon ndewayno rewaynoo". Ɓe mbi'i: "Ndee (Alqur’aanaare) wonaani, si wonaa fenaande fekindaande". Yedduɓe ɓen mb'ani goonga kan nde ka arnoo e maɓɓe: "Ndee wonaani, si wanaa mbilewu ɓanngu ngu".

Min ngaddanaani ɓee, defte ɗe ɓe janngata. Min meeɗaani nulude e maɓɓe, jeertinoowo ado maa.

Adinooɓe ɓe ɓen [kadi] njenniino (nulaaɓe mum). [Yimɓe maa ɓen] njottaaki sappaɓal ko Min ngkkunoo ɓen kon. Ɓen njeddi Nulaaɓe Amen ɓen, taskii no lepte am ɗen mba'unoo!

Maaku: "nganndee ko mi waajorta on, ko (hu'unde) wootere: "Ko nde daroranton Alla ɗiɗo ɗiɗo e gooto gooto, refti miijitoɗon. (Nganndon) wondiiɗo mon on aldaa e jinna: O wonaani, si wonaa jerrtinoowo on, e ko woni yeeso (mon), e lepte caɗtuɗe".

Maaku: "Mi laɓndaaki on njoɓdi, ɗuum ko fii mon. Njoɓdi am ndin wonaani, si wonaa ka Alla. Kaŋko Ko o Seediiɗo e kala hu'unde".

Maaku: "pellet, Joomi am ko nerlortooɗo [meere nden, hujjaaji] goonga ka, timminɗo anndugol wirniiɗi".

Maaku: "Goonga ka arii [Iislaamu on], mehre [ke'eferaagu] ngu alaa ka feeña, kadi, nde ruttotaako".

Maaku: "Si mi majjii, haray ko hoore-am mi majjani; si mi feewii kadi, ko sabu ko sabu ko Joomi am wahayini e am kon, tawde pellet, ko o nanoowo, Ɓadiiɗo".

Sinno a tinatno, tuma nde ɓe ɗeŋƴii, - laaworde alanaa (ɓe), - ɓe nanngiree e nokkuure ɓadiinde!

Ɓe mbi'a: "Min ngooŋɗinii [Darngal] ngal", e ko holno gooŋɗinal woonirani ɓe e nokku goɗɗuɗo?

Hara non ɓe jeddiino nde ko adii, heɓe mbernora ko wirnii e nokku goɗɗuɗo!

Heedee hakkunde e ko ɓe tuuyetee, wano golliranoo e nanndo maɓɓe ko adii, tawde ɓe ngoniino e sikke cikkiniiɗa.