The Noble Qur'an Encyclopedia

Jettooje ngoodanii Alla, Takɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, baɗɗo Malaa'ikaaji nulaaɓe, marɓe gabitanji(bibje) ɗi ɗiɗi, ɗi tati e nayi. Homo ɓesda ko o muuyi e tagu makko ngun, tawde pellet, Alla ko kattanɗo kala hu'unde.

Kala yurmeende nde Alla udditani yimɓe ɓen, jogitotooɗo nde alaa; kala kadi ko o jogitii, gaccitoowo ɗum alaa ɓaawo (jogitagol) makko. Ko Kaŋko woni pooluɗo, ñeeñɗo.

Eey mon yo yimɓe! Njaŋtee neema Alla on e mon. Hara tagoowo ko woori Alla no woodi, mo no arsikira on ka kammu e ka leydi? Deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko! E ko honno njilirteɗon [e kaa goonga]?

Si ɓe njeddii i ma, pellet Nulaaɓe (goo) yeddanooma ado maa. Ko fa'ade e Alla, woni ruttorde fiyakuuji ɗin.

Eey mon yo yimɓe! Ngandee pellet fodoore Alla nden ko goonga. Wota nguurndam aduna hodu on, wota (seytaane) kodoowo on hod on e fii Alla.

Pellet, seytaane ko gaño wonani on. Haray njogitoree mo gaño. Nganndee ko o noddirta fedde makko nden, ko no ɓe jeydiree e yimɓe dulɓoowe ngen.

Hino woodani yedduɓe ɓen, lepte caɗtuɗe. Ɓeya gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, hino woodani ɓe haforaneede e njoɓdi mawndi.

E ko on cuɗinanaaɗo golle mum bonɗe, hara himo yi'a ɗe moƴƴuɗe? - Tawde pellet, Alla no majjina on mo o muuyi, O feewna mo o muuyi. Wota a tampinir hoore-maa, sunagol fii maɓɓe. Pellet, Alla ko gannduɗo ko ɓe ngoni gollude.

Ko Alla woni gurtuɗo keneeli ɗin, ɗi cogga duule, Min njarnira ɗum leydi yo'orundi; Min nguurnitira ɗum leydi ndin, ɓaawo ndi yo'orude. Ko wano non ummital ngal.

Kala tawɗo ko teddungal faalaa (yo o ɗaɓɓir Alla), tawde ko Alla jeyi teddungal ngal fof: ko ka makko woni ko konngol laaɓungol ƴawata, golle moƴƴe ɗen ɓamta ngol. Ɓeen fewjooɓe boneeji, hino woodani ɓe lepte caɗtuɗe. Pewje ɓen ɗen, ko bonat ɗe.

Ko Alla tagiri on e mbulbuldi, refti e toɓɓere (maniiyu), refti o waɗi on nooneeji. Deyel caawataa, ngel leelnataa kadi, si wonaa e anndal makko. Guurnaaɗo wuurnetaake, ɗuytetaake kadi e nguurndam makko, si wonaa no e deftere. Pellet, ɗuum ko newanii ɗum Alla.

Maaje ɗen ɗiɗi potataa: [Ndiyam] goo ɗoo ɗam, ko mbelɗam, laaɓungo, newiingo njaram mum, ngoo ɗaa, ko lamɗam kaaɗuɗam. Hiɗon ñaama e kala majjam, teewu keccu, hoɗon njaltina kadi hern, cuɗaari ndi ɓoornotoɗon. Hiɗa yi'a laaɗe ɗen no awja e maggo, fii yo on ɗaɓɓiron e ɓural Makko. Mbelejo'o on njettay [Mo].

Himo naanta jemma on e deer ñalawma on, O naatna ñalawma on e ndeer jemma on. O eleti kadi na'ange ngen e lewru ndun. Kala mun no doga haa e lajal innaangal. Ko On mooɗon woni Alla, Joomi mon: Ko Kaŋko Laamu woodani. Ɗiya ɗi noddoton ga makko, ɗi jeytaa yeru gorol tamara.

Si on noddu ɗi, ɗi nanataa noddaandu mon; hay si ɗi nanoy, ɗi njaabitotaako on. Ñande Darngal, ɗi njeddoyat sirku mon on. Alaa kabroowo ma, wano kumpitiiɗo On.

Eey mon yo yimɓe, ko onon ngoni hatonjimɓe e Alla ɓen, Alla kan, ko Kaŋko woni Galo jettiniiɗo On.

Si O yiɗii, o naɓa on, o adda tagu hesu.

Ɗuum wonaani cattuɗum to Alla.

Woŋki ronndotaako doŋgal woŋkii goo. Hay si teddiraaki [junuubi] kin noddii e ronndaneede, ki ronndantaake hay hu'unde, hay si ko ɓadondiraaɗo Anndu ko jeertintaa [nana waaju], ko ɓen hulirooɓe Joomi mum ka wirnii, ɓe ñiiɓi e Juulde. Kala on laɓɓiniiɗo, haray ko hoore makko o woni laɓɓinanaade. Ko ka Alla woni ruttorde nden.

Bumɗo e ji'oowo potataa,

wonaa niɓe ɗen e ndaygu ngun,

wonaa ɗowdi ndi e henndu wulndu ndu.

Wonaa kadi wuurɓe ɓen potata e maayɓe ɓen. Pellet, Alla no nanina on mo o muuyani. Wanaa an [Nulaaɗo], woni naninoowo, wonɓe ka genaale ɓeen.

Aan a wonaani, si wonaa jerrtinoowo.

Pellet, Min nulirii ma goonga, ko a beltinoowo e jeertinoowo. Alaa e mofte, si wonaa jerrtinoowo feƴƴii e maɓɓe.

Si ɓe njeddii ma, hari adinooɓe ɓe ɓen njedduno (Nulaaɓe mum), feewndo ɓen Nulaaɓe maɓɓe ngaddannoo ɓanngannduyeeji, e Ɗeri e feftere ndayginoore.

Refti nanngitir mi yedduɓe ɓen (halakuyee). Tesko no lepte am ɗen mbaɗtinirnoo.

E a yiaani won'de Alla jippinirii ndiyam ka kammu? Min puɗiniri ɗam dimɗe ceertuɗe noone. Hino ka pelle, ɗate daneeje e boɗeeje ceertyuɗe noone, e pete ɓaleeje.

Hino e yimɓe ɓen, e daabeeji ɗin, e neemoraaɗi ɗin, ɗi nooneeji mum kadi luutondiri. Anndu ko kulata Alla e jiyaaɓe makko ɓeen, ko annduɓe ɓen. Pellet, Alla ko pooluɗo, kaforoowo.

Ɓeen janngooɓe deftere Alla nden, ɓe ñiiɓi e Juulde, ɓe nafqii ko Min arsiki ɓe kon gunndoo e kene, heɓe njoortii njulaaku ngu sontataa.

Fii no [Alla] hunnirana ɓe njoɓdiiji maɓɓe ɗin, o ɓeyda ɓe e ɓural makko ngal. Kaŋko, ko o kaforoowo, gannditanoowo [on] .

Kon ko Min wahayini e maaɗa e deftere nden, ko ɗuum woni goonga, gooŋɗinde e ɗen won'ɗe ye'eso mayre. Pellet, Alla ko kumpitiiɗo deentuɗo jiyaaɓe makko ɓen.

Refti Min ndonini deftere nden, ɓen ɓe Min cuɓii e jiyaaɓe Amen. Hino e maɓɓe tooñɓe hoore-mun, mum hino e maɓɓe hakindinɗo, hino e maɓɓe foolondirooɓe e moƴƴereeji, duŋayee Alla; ko ɗum woni ɓural mawnungal ngal.

Aljannaaji ñiiɓal, ɗi naatata e mum, hara heɓe cuɗiree ton, jawe kaŋŋe e kaalise e lu’u-lu’u; comci maɓɓe ɗin ton, ko cooyi.

Ɓe mbi'a: "jettooje Ngoodanii Alla, On ittanɗo en suno. Pellet, Joomi men, ko kaforoowo, barjotooɗo.

On jippinirɗo en ɓural makko ngal, e galle ñiiɓal, tampere (woo) heɓataa en ton, wonaa roŋkere keɓata en ton.

Yedduɓe ɓen kan, ko Yiite Jahannama woodani ɓen; maayde ñaawetaake e maɓɓe, sakko ɓe maaya, ɓe koynantaake kadi lepte magge ɗen. Ko wano nii Min njoɓitirta kala jedduɗo.

Hara heɓe ooloo nder ton [ɓe mbi'a]: "Joomi amen, yaltin min; min ngolla moƴƴere, hara wonah ko min ngollatnoo kon". [O jaaboo ɓe]: "E min wuurnaano on yeru ko waajitotooɗo waajitoranoo e mum? Jeertinoowo kadi ari e mon? Awa meeɗee, sabu faabo alanaa tooñooɓe ɓen".

Pellet, Alla ko gannduɗo wirniiɗi kammuuji ɗin e leydi ndin. Ko O gannduɗo ko suuɗii e ɓerɗe.

Ko Kaŋko woni baɗuɗo on lomtiiɓe ka leydi. Kala jedduɗo, ko e makko lorra jeddi makko yantata. Jeddugol he'eferɓe ɓen, ɓeydataa ɓe ka Joomi maɓɓe, si wanaa tikkere. Jeddugol ɓeydataa heeferɓe ɓen, si wanaa hayrere.

Maaku: "E on nji'ii rendiiɗi mon ndewoton ga Alla ɗin? Kollee Kam ko ɗi tagi ka leydi. Kaa hiɗi mari geɗal e [tagugol] kammuuji ɗin? Kaa Min addan ɓe deftere, nde ɓe woni e ɓanndannduyee mum? Si ko woni, tooñooɓe ɓen alaa e fodude yoga maɓɓe, si wanaa hodo".

Pellet, ko Alla jogitii kammuuji ɗin e leydi ndin, fii wata ɗi dirtu. Hay si ɗi ndirtayno, hay gooto jogitotaako ɗi e ɓaawo makko. O laatike muññiiɗo, kaforoowo.

Ɓe ngoodndiri Alla, hattirde e goondooje maɓɓe, won'de si jeertinoowo arii e maɓɓe, pellet, ɓe ngonay ɓurɓe feewude wootere e mofte ɗen. Nde jeertinoowo non arunoo e maɓɓe, ɗum ɓeydaali ɓe, si wonaa woɗɗitagol.

[Ɓe mbaɗiri ɗum] mawnintinaare ka keydi, e pewje ɓenɗe. Pewje bonɗe ɗen non kuuɓitataa, si wonaa jom-munm en. Hara hiɓe cabbitii, si wonaa sunna (Alla) on e adinooɓe ɓen? A heɓantaa sunna Alla on battiigu, a heɓantaa sunna Alla mbaylirɗum.

E ɓee njiilaaki ka leydi, ɓe taskoo ko holno battane adinooɓe ɓen wonirnoo? Hari no ɓuri ɓe tiiɗude doole. Alla siforaali won'de goɗɗum no roŋkina Mo ka kammuuji maa ka leydi. Tawde pellet, ko O gannduɗo, kattanɗo.

Si tawno Alla nanngitirayno yimɓe ɓen ko ɓe paggitorii kon, o accataano ruugayngel e dow mayri. Ko woni tan, Homo neeɓnitana ɓe haa e lajal anndaa ngal. Si lajal maɓɓe ngal heewtii, [O nanngay ɓe], tawde pellet, Alla ko deenuɗo jiyaaɓe makko ɓen.