The Noble Qur'an Encyclopedia

Haa, miim.[1]

Jippagol deftere nden, ko immorde ka Allah, pooluɗo, ñeeño on.

Min tagiraali kammuuji ɗin e leydi ndin e ko woni hakkunde majji, si wonaa e goonga e lajala happaangal [fii mum]. Yedduɓe ɓen ko ɗuurniiɓe e ko ɓe ndentiniraa kon.

Maaku: "On nji'ii ko ndewoton kon hara wonaa Allah, kollee Kam ko ɗi tagi e leydi ndiin? Kaa hara hiɗi mari geɗal e [tagoore] kammuuji ɗiin? Awa ngaddanee lam deftere jippinaande ado ndee ɗoo ma batte ganndal, si wonii ko on gooŋɗuɓe !".

Ko hommbo ɓuri majjude, wa on dewoowo ko wanaa Allah, ko jaabotaako mo haa Ñande Darngal? Hara ɗin [deweteeɗi] ko welsindiiɗi e dewal majji.

Si yimɓe ɓen mooɓoyaama [ka Darngal], ɗi ngontanoyat ɓe añɓe, ɓe ngona e jeddugol ko ɓe ndewaynooɗi kon.

Si aayeeje Amen ɓannguɗe ɗen janngaama e maɓɓe, yedunooɓe goonga ɓen tuma nde arnoo e maɓɓe ɓen mbi'a: "Ɗuum ko mbilewu ɓanngu ngu".

Kaa ɓe wi'at woni :"O pekindi nde?" Awa maaku: "Si taw mi pefkndi nde, awa doo on duncantaa lam hu'unde e [lepte] Allah ɗen. Ko Kaŋko ɓuri anndude oon, tuma nde jumpoton e mayre. O yonii seedee hakkunde am e mon. Ko Kaŋko woni kaforowo, jurmotooɗo On.

Maaku: "Mi wonaa adano e Nulaaɓe ɓeen; mi anndaa kadi ko waɗetee mi, maa ko waɗeteɗon. Mi jokkaa si wonaa ko wahayinaa kon e am; mi laataaki si wonaa jeertinoowo ɓanngina".

Maaku: "Yeetee kam, si tawii le konde iwrunde ka Allah, njedduɗon ɗum, seedotooɗo e ɓiɗɓe Israa'ila ɓen ceedii e [sellugol] ɗum, o gooŋɗini, onon kan townitiɗon...Pellet, Allah feewnata yimɓe tooñooɓe ɓeen.

Yedduɓe ɓen wi'ani gooŋɗinɓe ɓen: "Si tawno ɗuum ko moƴƴere, ɓeen (waasuɓe) adototaako men e mum". Nde wonunoo ɓe fewnoraani nde, ma ɓe mbi'u: "Ndee ko fenaande neeɓunde!".

Hino aditiinde, deftere Muusaa nden, ɗowornde e yurmeende. Ndee ɗoo kadi, ko deftere gooŋɗinir- nde [ɗeya defte] e ɗemngal aarabu, fii yo jeertinir (nde) tooñooɓe ɓen e weltinirnde moƴƴinooɓe ɓeen.

Pellet, wi'uɓe ɓeen: "Ko Allah woni Joomi amen", refti ɓe tabiti (e gooŋɗinal), kulol alanaa ɓeen, wonaa kamɓe cunoytoo.

Ko ɓeen ngoni yimɓe Aljanna ɓeen duumotooɓe ton, njoɓdi ko ɓe ngollatnoo kon.

Min njamirii neɗɗaŋke on moƴƴagol e jibimɓe mo ɓen: Jiido makko soworike mo saɗteende, o njibiniri mo kadi saɗteende; soweede mo e enteede mo ko lebbi cappanɗe tati, haa ka o si o yottike cagatalaaku makku nguun o timminii duuɓi cappanɗe nayi, o wi'a: "Joomi, longinam jettugol neema Ma mo neeminirɗaa mi miin e jibimɓe kam, e nde mi ngollata moƴƴuɗi weltinayɗe Ma, moƴƴinanaa kam geñngol am ngol. Mi tuubanii Ma, ko mi jiyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen".

Ko ɓeen ngoni ɓe Min njaɓanta ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngolli, Min njawtana ɓe bonɗi maɓɓe, (ɓe jeyaama) e yimɓe Aljanna ɓen. Ɗuum ko fodoore goonga nde ɓe podanoo.

Kala noon bi'anɗo jipnaaɓe mum ɓeen: "Uf mo'on ! Kere on poday kam immintineede hara le gooŋɗii mofte yawtiino ado kam?" Hara ɓen ɗiɗo no faabtinora Allah [wiide mo]: "Ee bone maa, Gooŋɗin ! Pellet, fodooree Allah nde ko goonga". O wi'a: "Ɗuum wonaani, si wonaa tinndi adinooɓe ɓen".

Ko ɓeen woni ɓe Konngol ngol jojji e mum, (ɓe jiyaama) e mofte yawtunooɗe ado maɓɓe, immorde e jinna e yimɓe. Pellet, ɓe laatino sooyɓe.

Hino woodani kala [fedde e maɓɓe]: darjaaji e ko ɓe ngolli ko, fii no O hunnirana ɓe njoɓdi golle maɓɓe ɗeen; e hoore ɓe tooñetaake.

Ñande he'eferɓe ɓeen weeɓitoytee e Yiite ngeen (ɓe mbi'anee): "On naɓii moƴƴi mon ɗin ka nguurndam mon aduna, ndakmitorɗon ɗi. Hannde noon, on njoɓitirte lepte koynooje, sabu ko townitoraynoɗon ko ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, e ko ngollatnoɗon noɗon kon faasiqaaku".

Jaŋto fii musiɗɓe Aadi (Huudi) ɓeen, nde o jertinirnoo yimɓe makko ɓen aynde nden - gooŋɗii hari jeertinooji yawtiino ye'eso makko e ɓaawo makko - won'de: "Wota on rew si wonaa Allah. Miin miɗo hulani on lepte ñalaande mawnde".

Ɓe mbi'i: "E a aru min fii yo a firliaa min e dewetee- ɗi amen ɗiin? Awa addan min ko kammbiranɗaa min kon, si wonii ko a jiyaaɗo e gooɓe ɓeen".

O maaki: "Ganndal ngal ko ka Allah woni. Miin mi yottinanat on tun woni, ko mi nulaa kon. Ko woni tun mi yi'ii ko on yimɓe majjaaɓe".

Nde ɓe nji'unoo ruulde honde weeɓitii fewtiri ayɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'i: "Ndee ko duulere toɓatnde e men". Ko nden kan woni ! ko kawjirnoɗon kon : ko henndu, ndu lepte mu'usuuɗe woni e mum.

hindu muncira kala hu'unde, yamiroore Joomi mayru". Ɓe mbaɗtini, tawi yi'etaake si wonaa koɗooli maɓɓe ɗin. Ko wano nii Min njoɓitirta yimɓe bonnooɓe ɓen.

Gooŋɗii Min njeɗiino ɓe, e ko ko Min njeɗaali on e mum. Min mbaɗani ɓe nanɗe, e ji'iɗe e ɓerɗe. Kono ɗeen nanɗe maɓɓe, e j'iiɗe maɓɓe e ɓerɗe maɓɓe (fof) duncanaani ɓe goɗɗum, tawde ɓe laatino yeddooɓe aayeeje Allah ɗen. Ko ɓe njalkitatnoo ko jippii e maɓɓe.

Gooŋɗii Min kalkiino ca'e wonnooɓe sera mon; Min pirlitiri aayeeje ɗeen, mbelajo'o ɓe nduttoto.

Ko haɗno ɗin ɗi ɓe njogitornoo deweteeɗi ɓaɗtinorɗi ga Allah, faaboo ɓe? Tigi on, ɗiin majjirii ɓe; ko ɗum wonnoo fenaande maɓɓe e ko ɓe pekindotonoo. Mo

Jaŋto tuma nde Min imminnoo fedde jinna e maaɗa, hiɗi heɗoo Alqur'aana. Nde ɗi tawanoo ɗum, ɗi mbi'i: "Heɗee"...Nde [janngin kin] timmunoo, ɗi huccitiri ka yimɓe majji, jeertinooji.

Ɗi mbi'i: "eey mon yo mbatu amen, min nanii deftere jippinaande ɓaawo Muusaa, goonginnde ɗen adiiɗe nde. Hinde feewna e goonga e laawol Pocciingol.

Eey mon yo mbatu amen, nootee noddoowo e Allah on, ngooŋɗinon mo. [On tuma] O haforanat on bakkatuuji ɗiin, O daɗnda on lepte mu'usuuɗe.

Kala mo nootaake noddoowo e Allah on, o wonaa laawotooɗo ka leydi, o alaa kadi giɗo ga makko. Ko ɓen ngoni e ndeer majjere ɓanngunde".

E ɓee nji'aani won'de ko Allah tagi kammuuji ɗiin e leydi ndin, O ronkiraani tagugol ɗi, won'de ko O kattanɗo wuurnitugol maayɓe ɓen? Ko non woniri. Pellet, ko O kaɗtanɗo kala hu'unde.

Ñande he'eferɓe ɓeen weeɓitoytee e Yiite ngen, [ɓe mbi'anee]: "Wonaa goonga nii?" Ɓe mbi'a : "Ko non woniri! Min ngoɗondirii Joomi amen!". O Daala : "Awa meeɗiree non lepte ɗeen, sabu ko njeddiratnoɗon".

Muññor muñal joomiraaɓe pellital ɓeen ka Nulaaɓe; wota a hawjan ɓe. Ñande ɓe nji'oyta ko ɓe kammbiranaa kon, ɓe mba'oyat wa si ɓe ñiiɓaano [ka leydi] si wonaa dumunna-hun ñalawma. Ɗun ko yottinal. Ko homɓe halketee si wonaa yimɓe faasiqiiɓe ɓeen?