The Noble Qur'an Encyclopedia

Heɓe laɓndo maa fii konhoyri. Maaku : "Konhoyri ndin ko Alla e Nulaaɗo Makko on njeyi". Kulee Alla, moƴƴinon hakkunde mon ɗoftoɗon kadi Alla e Nulaaɗo makko on si on laatike gooŋɗinɓe.

Pellet, gooŋɗinɓe ɓen, ko ɓeen ɓe (tawata) si Alla jaŋtaama, ɓerɗe maɓɓe ɗen kulay. Si Aayeeje makko ɗen janngaama e maɓɓe, ɗe ɓeyda ɓe gooŋɗinal. Ko e Joomi maɓɓe (tan) ɓe pawotoo.

Ɓeen ñiiɓnooɓe juulde nde e komin ngarsiki ɓe heɓe wintoo=nafqa.(tottira)

Ɓeen ɗoon, ko kamɓe ngoni gooŋɗinɓe ɓe ka goonga : hino woodani ɓe darjaaji ka Joomi maɓɓe, e yaafuye e arsike tedduɗo.

Ko wano Joomi maa yaltinirno maa non ka suudu maa sabu goonga, (tawi non) pellet, fedde e gooŋɗinɓe ɓeen ko añuɓe (ɗum).

Heɓe mbeeñd maa fii goonga kan ɓaawo nde ka feeñi ; elle ko ɓe soggeteeɓe fa'ade maayde hara kamɓe heɓe ndaara (nde).

(Siftor) tuma nde Alla fodanoo on gootel e peɗle ɗiɗi, won de "gootel e majji ko onon woodani, hoɗon njiɗa sinno ko fedde nde alaa doole nde laatantoo on, (tawi) Alla no yiɗi nde O jojjin de goonga o ekonngii makko he taƴa ɓabbe heeferaaɓe ɓeen.

Fii yo o jojjoniri goonga kan o bonne fii meere nden, hay si bonɓe ɓeen njiɗaa.

(Siftor) tuma nde paabinoranoɗon Joomi mon o jaabinani on : "min ko mi ɓeydiroowo on ujunere e maleykaaji jokkondirooɓe".

Alla waɗiraali ɗuum si wonaa weltaare-e fii no ɓerɗe mon deeƴira ɗuum. Balla wonaani si wonaa immorde ka Alla. Pellet, Alla ko pooluɗo Ñeeñɗo.

E Tuma nde ŋoŋre nden hippaynoo on hoolaare immorde ka makko, Homo Jippinana on ndiyam immorde ka kammu fii yo o laɓɓinir on ɗam, O ittana on soɓe seytaane, e fii yo O tiiɗinir (ɗum) e ɓerɗe mon O tabintinira ɗam teppe [mon] ɗen.(teppe)

Tuma nde Joomi maa wahyinaynoo e maleykaajiɗi : "Min miɗo won di e mo'on : tabintinee gooŋɗinɓe ɓen. Arma Mi bugoo ɗenƴere(kulol ) e ɓerɗe heeferɓe ɓen. Tappee dow daaɗe ɗeen tappon e maɓɓe kala wunnjere.(jokkule)

Ɗuum, ko fii kamɓe ɓe luutndike Alla e Nulaaɗo makko on. "Kala non luutndiiɗo Alla e Nulaaɗo makko on, pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte".

Ɗuum mooɗon ; meeɗee ɗum ! E won de pellet, no waadani heeferɓe ɓeen lepte Yiite.

Eeheymon yo gooŋɗinɓe, si on kawrii e ɓeen heeferɓe ko ɓe mooɓiiɓe, wata on nduŋton ɓe ɓabbe ɗeen(.ndogon)

Kala duŋtiiɗo ɓe nden ñande (ɓabbal mu'un), -si wonaa hara ko on keɓɓitantooɗo hare nden, maa hara ko ukkitotooɗo e fedde, -gooŋɗii haray o ruttodii e tikkere immorde ka Alla, jaaƴorde maɓɓe nden ko Jahannama nge bonii ruttorde!

On mbaraano ɓe : Ko Allaahu On wari ɓe. A werninooki tuma mberniɗaa : Ko Allaahu On wernii, e fii yo O jarribor gooŋɗinɓe ɓeen immorde ka makko jarrabuyee moƴƴuɗo. Pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo.

Ɗuum mooɗon, ko tawde pellet, Alla ko lo'inoowo pewje heeferɓe ɓeen.

Si on ɗaɓɓii uddital, gooŋɗii uddital arii on. Si on haɗitike, ko ɗuum ɓuri moƴƴannde on. Si on nduttiima, men nduttoo. Fedde mon nden nafataa on hay e huunde, hay si nde ɗuuɗii. tawde pellet, Alla no won di e gooŋɗinɓe ɓeen.

Eehey mon gooŋɗinɓe, ɗoftee Alla e Nulaaɗo makko on wata on ɗuurnu mo hara hoɗon nannde (Aayeeje ɗeen).

Wata on mbano ɓeen wi'inooɓe : "minn nanii", tawi kamɓe ɓe alaa e nan de.

Pellet, ko ɓuri bon de e ko ruugata (kulle)ɗee ka Alla, ko fa'aɗuɓe muumɗuɓe ɓe kakkiltaa.

Sinno Alla annduno e maɓɓe moƴƴere, O naninayno ɓe. Hay si O naninno ɓe, ɓe nduŋtotoo hara ko ɓe ɗuurnii ɓe.

Eeheymon yo gooŋɗinɓe, Nootee Alla e Nulaaɗo on si ɓe noddii on fi ko wuurnata on (e goonga), nganndee pellet, Alla no heeda hakkunde neɗɗo e ɓernde mum, e won de pellet, ko ka Makko mooɓoyteɗon.

Ndentee e bone tawɗo o memataa tooñuɓe ɓeen e mooɗon tan. Nganndee pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte.

Ciftoree tuma ngonndoɗon famɗuɓe, lo'inaaɓe ka leydi, hoɗon kula nde yimɓe ɓen jilotoo on. O weerni (tappion), O semmbiniri on ballal makko ngal, O arsiki on immorde e laaɓuɗi mbelejo'o, on njettatmo e( dokke makko ɗe).

Eehey mon gooŋɗinɓe, wata on jamfo Alla e Nulaaɗo on, jamfoɗon koolaaje mon ɗen hara hiɗon nganndi.

Nganndee pellet, jawɗe mon ɗen e ɓiɗɓe mon ɓen ko fitina e won de no ka Alla njoɓdi mawndi.

Eehey mon gooŋɗinɓe, si on kulii Alla, O waɗanay on ceerndirɗum (goonga e meere), O heefana on bakkatuuji mon O haforana on. Alla ko Jom-ɓural mawnungal.

(siftor) tuma nde heeferɓe ɓeen fewjanayno maa fii yoɓe nannguma maa, ɓe mbar maa, ɓe njaltinmaa. Heɓe pewja, Alla no fewja. Ko Alla ɓuri moƴƴude fewjooɓe ɓeen.

Si Aayeeje amen ɗeen janngaama e maɓɓe, ɓe mbi'a : "Gooŋɗii men nanii, sinno men ynjiɗnoɗuno min kaalatno yeru ɗum, ndee wonaani si wonaa tinndi adinooɓe".

E tuma ɓe mbiunoo : "Yaa Alla, si tawii ko ɗum woni goonga immorde ka Maaɗa, haray saaƴin kaaƴe e amen immorde ka kammu, maa addanaa men lepte mu'usuɗe".

Alla wonaani leptoowo ɓe, hara an haɗa hakkunde maɓɓe. Alla siforaalni leptoowo ɓe, hara kamɓe heɓe imsinaade.

Ko haɗata ɓe nde Alla leptataa ɓe, hara kamɓe heɓe faddade Juulirde hormante nden? Ɓe ngonaani weldiiɓe nde. Keeteeɓe mum wonaani si wonaa ɓeen gooŋɗinɓe, kono ɓurɓe ɗuuɗude e maɓɓe nganndaa.

Juulde maɓɓe nden ka Suudu wonaani, si wonaa guuɗgol e kellugol : "Meeɗiree lepte ɗen sabu ko njeddiratoɗon kon".

Pellet, ɓeen yedduɓe, heɓe nafqira jawɗe maɓɓe ɗeen no ɓe paddora(yimɓe ɓen) e laawol Alla ngol. Maa ɓe nafqu ɗe, refti wontana ɓe nimsa, refti ɓe poolee. Ɓeen yedduɓe noon, ko ka Jahannama ɓe mooɓoytee,

Fii yo Alla senndindir soɓe ɗen e ko laaɓi kon, O waɗa soɓe ɗen yoga mum e dow yoga, O fawindira ɗum fof O waɗta ɗum ka ndeer Jahamma. ko ɓeen ɗoon ngoni hayruɓe(pertuɓe.)ɓe

Maakan ɓeen yedduɓe: si ɓe haɗitike; ɓe njaafete ko yawti. Si ɓe ndutti, haray gooŋɗii laawol (halkaare)adinooɓe ɓeen yawtii.

Kaɓee ɓe haa ka tawata fitina laatotaako, diine kan fof laatanoo Alla. Si ɓe haɗitike, haray pellet, Alla ko deenɗo ko ɓe ngollata kon.

Si ɓe ɗuurniima, nganndee pellet, ko Alla woni Giɗo mon. o moƴƴiii keedo mo moƴƴii Balloowo.

ngandee won de kala ko hoɗon e huunde, pellet, hino woodani Alla e Nulaaɗo makko on jowaɓal mum., e jom-ɓadondiral, e won ɗuɓe (Alyatimeebe) ɓeen, e waasuɓe ɓeen, (ɗatniyaŋkooɓe)tumaraŋkuɓe si on laatike gooŋɗinɓe Alla e kon ko minn njippini e jeyaaɗo amen oon, Ñande ceertugol (goonga e fenaande): ñande dente ɗeen ɗiɗi pottunoo. Alla ko kattanɗo kala hu'unde.

Nde tawnoo onon hoɗon ka baŋŋe ɓaɗtiiɗe, kamɓe (añɓe ɓen) hiɓe ka baŋŋe woɗɗitiiɗe, tawi waɗɗiiɓe ɓen no senngo ley mon. Sinno on saatondirno(,podondirno) on luutondiratno ka caate(.nokkuhe) Ko no ko fii yo Alla ñaaw fiyaaku laatinooɗo golleteeɗo, fii yo maayowo maayu e ko ɓanngi, (laaɓti)guuroowo wuura e ɓanngi.(laaɓti) E pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo.

Tuma nde Alla hollayno maa ɓe ka ɗoyngol maaɗa ko ɓe seeɗaaɓe. Sinno O holluno ɓe ko ɓe ɗuuɗuɓe, on lo'ayno, on pooɗindiryno kadi e fiyaaku on. Kono Alla hisini. Pellet, Kaŋko ko o gannduɗo ko woni e ɓerɗe ɗeen.

E tuma nde Alla hollatnoo on ɓe, nde pottunoɗon, ko ɓe seeɗaaɓe e gite mon, Homo famɗina on kadi e gite maɓɓe fii yo Alla ñaawo fiyaaku laatinooɗo golleteeɗo. Ko faade ka Alla woni ruttorde fiyakuuji ɗiin.

Eeymono gooŋɗinɓe, si on pottii e fedde (añɓe ɓe), tabitee, jaŋtoɗon Alla ko ɗuuɗi=heewi; mbelejo'o, on malete.

Ɗoftee Alla e Nulaaɗo makko on, wata on pooɗondir sakko lo'on doole mon njaha. muññee, pellet, Alla no won di e muññiiɓe ɓe.

Wata on mbano'u wa ɓeen yaltirnooɓe ka galleeji maɓɓe townitaare e yiinagol yimɓe, heɓe paddo e laawol Alla ngol. Alla noon ko piiltiiɗo ko ɓe ngollata.

E tuma nde seytaane cuɗaynnoo ɓe golle maɓɓe ɗen o wi'i: "pooloowo on alaa hannde e yimɓe ɓe, min non ko mi kawtal mo'on". Nde peɗle ɗiɗi njiadirnoo, o yiltorii gaɗa teppe makko o wi'i: "min ko mi daɗndiiɗo(kisɗo) e mon. min miɗo yi'a ko on nji'ataa, miin mi hulii Alla. Alla ko caɗtuɗe lepte".

Tuma nde naafigeeɓe ɓen e ɓen ɓe ñawu [lo'ere iimaanu] wonu e ɓerɗe mun mbi'atnoo : "diine ɓee ɗoo kan hodii ɓe". Kala non pawiiɗo e Alla, pellet, Alla ko pooluɗo Ñeeñuɗo.

Sinno a yi'atno tuma maleykaaji ɗi mbarata heeferɓe ɓeen, ɓe piya jeece maɓɓe e ɓabbe maɓɓe (ɓe mbi'ora ɓe) : "Meeɗee lepte cumu".

Ɗuum (heɓirii on) sabu ko juuɗe mon ɗen ngardini ko. wonnde pellet, Alla wonaani Tooñoowo jeyaaɓe ɓeen.

Wano mboowdi yimɓe Fir'awna e ɓen adinooɓe ɓe. Ɓe njeddii kaawisaaji Alla ɗin. Alla Nanngitiri ɓe bakkatuuji maɓɓe ɗin. Pellet, Alla ko Tiiɗuɗo caɗtuɗo lepte.

(Ko waɗi) ɗum, ko tawde Alla wonaani bayloowo dokke mo rokki e yimɓe haa ɓe mbayla ko woni e woŋkiiji maɓɓe. E wonnde pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo.

Wano mboowdi yimɓe Fir'awna e ɓen adinooɓe ɓe. Ɓe njeddi Aayeeje Joomi maɓɓe ɗeen. min kalkiri ɓe bakkatuuji maɓɓe ɗi, Men njooli yimɓe Fir'awna ɓeen. Kala (maɓɓe) laatino tooñooɓe.

Pellet, ko ɓuri bonnde e ko ruugata kon ka Alla, ko ɓeen yedduɓe, kamɓe ɓe ngooŋɗintaa.

Ɓeen ɓe ahodiɗaa e mu'm refti ɓe firta ahadi maɓɓe ndiin e kala laawol, kamɓe ɓe kulataa [Alla].

Si waawii ɓe ka hare, yagginir (sar) ɓe arooɓe ɓaawo maɓɓe. mbejo'o, ɓe mbaajitora ɓe

Ammaa si a hulii e yimɓe jamfa, bugita(werla) e maɓɓe (firtugol ahadi ndin) dow potondiral, tawde pellet, Alla yiɗaa jamfotooɓe ɓeen.

Wota ɓeen yedduɓe cikku ɓe laawki. Pellet, kamɓe ɓe ronknitaa (kam).

Keplanee(heblanee) ɓe kala ko kattanɗon e doole e pucci kebilaaɗi, kulɓiniron ɗuum añɓe Alla ɓeen e añɓe mon ɓeen, e woɗɓe goo gaanin maɓɓe ɓe onon on nganndaabe Alla kañum no anndi ɓe. Kala ko nafkudon e laawol Alla ngol timminate on, onon on tooñoytaake.(hay huude)

Si ɓe naayanike kisal nagl, naayano ngal (an kadi) pawoɗaa e Alla, pellet, Kaŋko ko O nanoowo gannduɗo.

Si ɓe paalaamo nde ɓe jamfoto maa, pellet, ko Alla yonay maa. Ko Kaŋko woni cemmbinirɗo ma e ballal makko ngal, e (wallitagol) gooŋinɓe ɓeen.

O woowindiri hakkunde ɓerɗe maɓɓe ɗeen. Sinno a wintino(nafkuna) ko woni kon ka leydi fof, a woowindirtaano hakkunde ɓerɗe maɓɓe ɗeen; ko woni tan ko Alla woowindiri hakkunde maɓɓe. Pellet, Kaŋko ko o pooluɗo Ñeeñuɗo.

Ko an yo Annabiijo, Alla yonii ma [O yoniii] kadi jokkuɓe ma e gooŋɗinɓe ɓeen.

Eehey ma Annabiijo, hirjin gooŋɗinɓe ɓeen e hare. Si no e mooɗon noogayo muññiiɓe, ɓe poolay teemeɗɗe ɗiɗo; si no e mooɗon kadi teemedere, ɓe poolay ujunere e heeferɓe ɓeen; tawde ɓeen ko yimɓe ɓe paamataa.

Jooni Alla hoynanii on,O anndii no e mooɗon lo'ere. Si no e mooɗon teemedere muññiiɓe, ɓe poolay teemeɗɗe ɗiɗo; si no e mooɗon kadi ujunere, ɓe poolay ujune ɗiɗo duŋaye (yamiroore) Alla. Alla no won di e muññiiɓe ɓeen.

Haananaa Annabiijo nde laatantoo mo dahaaɓe haa o ɗuɗɗina waraaɓe ka leydi. Hiɗon paala jawkoy aduna, Alla kam no faalanaa (on) laakara. Alla ko pooluɗo Ñeeñuɗo.

Si wanaano binndol adingol immorde e Alla, lepte mawɗe memirayno on kon ko nannguɗon. [e konhoyri ndiin]

Ñaamee e kon ko konɗon, ko dagiiɗum laaɓuɗum. kulon Alla, pellet, Alla ko kaforoowo hinnotooɗo=jurmotoodo.

Eehey ma Annabiijo, maakan dahaaɓe wonuɓe e juuɗe mon ɓen : "Si Alla no anndi moƴƴere ka ɓerɗe mon, O okkay on ko ɓuri moƴƴude ko jaɓanoɗon kon, O haforana on. Alla ko kaforoowo jurmotooɗo.

Si ɓe paalaamo jamfagol ma, gooŋɗii ɓe jamfinooma Alla ko adii; O newinan (maa) e mabɓe. Alla ko gannduɗo Ñeeñuɗo.

Pellet, ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe peri ɓe tiiɗnorii jawɗe maɓɓe e woŋkiiji maɓɓe fii laawol Alla, e ɓeen weernu ɓe walli (ɓe); ɓen ɗon yoga maɓɓe ko wallooɓe yoga. Ɓeen non ngooŋɗinɓe kono ɓe peraani, alanaa on wallugol ɓe hay e huunde haa ɓe pera. Si ɓe mballinorii on ka diine, no fawii on wallitagol (ɓe), si wanaa hara ko e yimɓe ɓe ahadi woni hakkunde mon e maɓɓe. Alla ko reenuɗo ko ngolloton kon.

Ɓeen yedduɓe, yoga maɓɓe ko wallooɓe yoga. Si on mbaɗaali ɗuum [ko Mi ɗaɓɓiri on wallugol gooŋɗinɓe ɓeen añra e heeferɓe ɓen], wonay fitina ka leydi e bone mawɗo.

Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe peri ɓe tiiɗnii e laawol Alla ngol, e ɓeen weernu ɓe walli (ɓe); ko ɓen woni gooŋɗimɓe goonga ɓeen: no woodani ɓe kaforanal e arsike tedduɗo.

Ɓeen gooŋɗinɓe ɓaawo (ɗuum), ɓe peri ɓe tiiɗnodii e mon, ɓen ɗon ko jeyaaɓe e mon. Joomiraaɓe enɗammaaji ɓeen (ko) yoga maɓɓe ɓuri hanndude e yoga ka Deftere Alla. Pellet, Alla ko gannduɗo kala huunde.