The Noble Qur'an Encyclopedia

Alif-Laam-Meem-Ra (su Allah i mataw kanu ma'na nin), nya ba su ayatan nu kitab (Qur’an) endu entuba su initulun nami sa leka (a Qur’an) ebpun kanu Kadenan nengka (su Qur’an a bantang), ugayd na ya madakel kanu manga taw na dili mangimbenal.

Su Allah i minulu sa pitu lapis a langit sa dala pulaws nin a gailay nu, mawli na (mimbpapulu) kanu Arsh, endu pinadayun nin su senang endu ulan-ulan, uman isa na bagukit (kanu bagukitanin) taman a timpu nin (kanu oras a taratantu), su Allah i pedtuganul pebpayag kanu manga tanda ka basi matagu sa ginawa nu i ka-adap nu sa Kadenan nu.

Sekanin (Allah) i minelat sa lupa, endu binetadan nin sa manga palaw endu manga pulangi endu embalangan a manga unga, endu binaluy nin i uman i sakabiyas na duwa i embalangan nin (babay-mama, malmag-magabi), papedsukeliyanin su magabi endu malamag, langun a entuba na manga tanda nu kapegkagaga nu Allah kanu manga taw a bamikir.

Endu nadalem sa lupa i midtambil a mimbida (malmek-mategas) endu manga pamulan a anggur endu kayu kulma a dala sapakin endu su kayu a midsepak a pembubuan (langun) sa ig a satiman bu, endu ibelabi nami su sabad kanu sabad lun sa namakakan lun, (na saben-sabenal) na entuba na manga tanda a kapegkagaga nu Allah sya kanu manga taw ka endu makapagungangen (makapagitung).

Endu amayka magayp ka (Muhammad) kanu kada nu palityala nilan na ya pan makagayp su kadtalu nilan sa di den silan makambuwat sa ulyan a kapatay, entuba su manga taw a migkafir sa kadenan, endu silan i betadan sa lantay-lantay (balig) sa tengu nilan, endu silan igkuwan sa naraka sa silan na dalem nu naraka sa dayun sa dayun.

Pedtagadan kanilan (Muhammad) sa makawma den i siksa kanilan, inunta na naipus den su nawna kanilan (a siniksa) a manga indawan-ibaratan, endu kanu Kadenan nengka i kigkuwan sa ampun kanu manga taw a darwaka, endu (saben-sabenal) su Kadenan nengka na tidtu a mapasang i siksa nin.

Endu pedtalun nu manga kafir: u namba ka initulun kani (Muhammad) i tanda ebpun sa Kadenan nin, na ya man tidtu sa leka na kapapedsampay bu, endu uman i lumpukan na aden banutulu lun.

Su Allah na katawan nin i nganin a bananggiten nu uman i magingay, endu katawan nin i maludus, endu su mambata kanu ukul in, endu langun u enggaga-isa na lu sa Allah na aden ukul in.

Sekanin a Allah i mataw sa mapayag-masulen, a mapulu masla.

Magidsan su ipedsulen nin i kadtalu nin ebpun sa lekanu ataw ka su ipebpayag in, endu su ibagena nin kanu magabi endu su ipembuyayang in (ipebpayag nin) sa malamag.

Aden kanu uman isakataw a pedsukelya malaikat sa kasangulan-taligkudan a pedtuldu sa lekanin sa suguwan nu Allah, saben-sabenal su Allah na di nin umbayan su kanggula nu taw taman sa di nilan umbayan su natagu sa ginawa nilan, endu amayka egkahandan nu Allah su taw sa mawag na dala maka-alaw lun pebpalaguyan lun, endu dala kanilan i salakaw sa Allah a makatuldu kanilan.

Sekanin a (Allah) i pabpagilay sa lekanu sa kilat a makagilek endu pabpaginem sa ulan, endu pambwaten in i dadtem a mawgat.

Endu pedtasbih su lugung sa ula-ula a pugi nin su kadenan in, endu su malaikat sa gilek nin, endu pedsugun nin su manga kilat na masugat sa kahanda nu Allah, na endu silan a manga kafir na edtapalawa sa Allah, na su Allah na mapasang i siksa.

Kanu Allah su enggatan a haqq (bantang), na su pedsimban nilan a salakaw sa Allah na dala matalima nin (kanu barahala) apiya paydu ya tabiya na mana su gamalan a pembelaten nin su lima nin lu kanu ig ka endu nin maka sabpet lu ku ngali nin ka ma-inem nin ebpun sa entuba, na dala kanu entuba i maka sabpet lun, endu dala kanu pangeni nu manga kafir ya tabiya na katadingan.

Endu kanu Allah bu i pedsugyud kanu entayn i nadalem kanu manga langit endu su lupa, sa paginugut endu peges, endu su alung-alung nilan sa mapita- malulem.

Edtalu ka (Muhammad): entayn i Kadenan u manga langit endu lupa? Edtalu ka: su Allah, edtalu ka: ngintu ka minumbal kanu sa salakaw sa Allah a kadenan nu a dili nilan gakemes sya kanu ginawa nilan i guna endu kabinasa, edtalu ka: ngintu makapagidsan i buta (pesek) endu makailay, ataw ka ngintu mapakapagidsan i malibuteng (kafir) endu malinawag (mu’min), ataw ka ngintu binaluy nilan kanu Allah i tagapeda nin, sa silan bun i minumbal lun, sa mana su kinabaluy sa lekanin (nu Allah) paka-pagidsan su pedsimban kanu pedsimba lun, edtalu ka su Allah i minaluy sa langun, endu sekanin na isa nin bu a pakapeges.

Pinatulu nin ebpun sa langit su ig, na minigis lu sa bawgan kanu galengan lun (kanu natangen a ig), na nakadtanggit so degan sa bula-bula a linemampaw, na endu su pedtunagen sya sa apuy (a bulawan-pilak) a bagumbalen a pagigimuan ataw a kasangkapan na aden bun bula-bula nin mana su nalabit, na papembuwaten nu Allah su upaman a bantang endu baluba, na apya ngin pan sa bula-bula na mailang (madadag) na apya ngin pan ku aden kataganin kanu manga taw na entuba i gatangen sya sa lupa, mamba i kabpagupama nu Allah kanu manga upamanin.

Kanu silan antu a manga taw a tinumalima kanu Kadenan nin i manga mapya, endu su dala talima sa Kadenan nin na u mana bu ka kanilan su lupa langun endu aden pan pagidsanin (matakep pan su lupa) ka ipangawn nilan sa ginawa nilan (di pon makagaga ipangawn), ka silan na mawag a benal i katimbang kanilan endu ya nilan kadtakenan i naraka a marat den a kadtunan.

Na entayn su mataw a tidtu a katawan nin su initulun sa leka (Muhammad) ebpun sa Kadenan nengka (su Qur’an) na di makapagidsan kanu pisek, benal a ya bun menem makatadem a taw a na endaw su aden ungangen nin

A silan na ipedtuman nilan su pasad sa Allah, endu di nilan baluban su napasadan.

Endu su silan antu a ipesasabpeta nilan su inisugu nu Allah sa pamadsumpaten nin (kabpapagalya) endu pangandamen nilan su Kadenan nilan, endu kagilekan silan sa kawagan nu kadtimbang.

Endu su silan antu a pedsabar sa ingalap nilan sa limu nu Kadenan nilan, endu ipedtindeg nilan su sambayang, endu penggastun nilan su kaped kanu inirizki nami kanilan sa masulen endu mapayag, endu (ibpanulak) nilan su mapya kanu mawag a pakaydan kanilan, entuba a manga taw na kanilan su mapya gayd a dalpa sa surga.

Su surga a jannatu ad'n (sa mameludep silan lu ba), endu su entayn ni mibpiya-piya a manga lukes nilan, endu manga kaluma nilan, endu mulya-taw nilan, endu su manga malaikat a beludep kanilan kanu uman isa kanu manga bengawan nilan.

Ya nilan pedtalun na sagyahatra nanget sa lekanu sabap kanu kina tigkel nu, na migkapiya-piya a dalpa i lekanu.

Endu su silan antu a pembaluban nila su pasad sa Allah sa ulyan a kinapalutin, endu pedtebpeden nilan su inisugu nu Allah endu baminasa silan kanu dalpa sa kadarwakan, na silan i kigkuwan sa mulka, endu kanilan su migkawag-kawag a dalpa.

Su Allah i pembelat sa rizki kanu entayn i magkahanda nin, endu sekanin bun i papegkasimpit, endu nalilinyan nilan su kauyag sa dunya, na dala sa kauyag sa dunya lu sa akhirat ya tabiya na gagalu a kalinyan.

Endu pedtalun u silan a manga kafir: u namba ka nakatulun bu sa lekanin i ayat (tanda) ebpun sa Kadenan nin, edtalu ka: su Allah i tumading kanu magkahanda nin, endu tutulunin menem su taw a lemumping sa lekanin a Kadenan.

Entuba su nangimbenal endu midtakena i atay nilan sa tadem sa Allah, ka kena ba su tadem sa Allah i kadtakena nu manga atay.

Su silan a manga mu'min endu minggalebek sa manga mapya na bahagiyan a masla i kanilan, endu mapya a nadsunudan i kanilan.

Saka maytu bun a sinugu nami seka (Muhammad) sya ba a ummat a naypus den su nauna lun a manga taw, ka endu nengka mabatya kanilan su ini-wahi nami salka, endu silan na pegkafiran nilan su limo (rahman), edtalu ka: su Allah i Kadenan ku, da salakaw sa lekanin, nanget sa lekanin i pedsalakan (pendedsa) endu sekanin i kadsunudan ku.

U mana bu ka su Qur’an ka makapabpalinin i manga palaw, atawa na makalupet kanu manga lupa, atawa makambityala sa minatay (na dala den salakaw sa Qur’an a makagaga sa namba) ugayd na kanu Allah i langun u pakaragyan, su manga mu'min na dili silan pedtinebpekan sa (apiya pan katawan) nilan u mana bu ka su Allah ka nagkahanda nin bu na tinutulu nin i manga taw langun, endu dili gapinda su manga kafir sa masugat silan sabap kanu palangay (pin’guli) nilan a siksa, atawa makasupeg kanilan sya kanu dalpa nilan i mangimatay kanilan, taman sa makawma su pasad u Allah, ka su Allah na dili dumiyang-diyang sa pasad.

Endu saben-sabenal a pinagungat bun su manga sinugu a nawna sa lekanu (Muhammad) na pinandaya ku su manga kafir, mawli na tinyuba ku silan, na panun su kaaden u siksa kanu mawli.

Na sekanin a Allah i pedtyakap sa uman isa, katawanin su galebekan nin a nangaypus, endu su kafir na minumbal sa barahala a kadakel nu Allah, edtalu ka kanilan i pakatawan nilan i namba a barahala (ipakilala nilan) na da natawanin kanu lupa, atawa su pedsimba lun na mapayag bu a kadtalu nilan kena ka pinakalilinyan nu Shaytan kanilan su ungaya nilan a mawag, endu napelen silan kanu agama nu Allah, endu entayn e tadingen nu Allah na dala sa lekanin i makatutulu lun.

Kanilan i siksa sya sa dunya endu tangel pan su siksa lu sagay a mawli i kapasangin, endu dala maka-dalinding kanilan a salakaw sa Allah.

Su upaman u surga inidtatalanga kanu magilek na pelagilay ebpun sa kababanin i manga pulangi a tatap i pegken lun endu alungalung lun, na entuba i dalpa nu silan a magilek sa Allah, endu su dalpa nu manga kafir na naraka-apuy.

Endu su silan antu a inenggan nami sa kitab (kaped kanu Yahudi a nag-Islam) na egkagalaw silan kanu nganin a initulun sa leka (mana si Abdullah bin Salam), endu kaped kanu lumpukan nilan na sangkan nilan (supaken nilan) su kaped sa initulun, edtalu ka: ya tidtu na sinugu aku sa simban ku su Allah, endu di ku sakutun sekanin, endu ipangenggat ku, endu lu aku bun makadsunud sa lekanin.

Endu saka maytu bun na namba i kinapatulun nami kanu Qur’an hukuman a basa na Arab, endu amayka unutan nengka i kyug ilan sa ulyan na kinawma na ilm (kataw) sa leka, na dala den sa leka i tabang a maka ebpun sa Allah a makatabang sa leka, endu dala dumalinding sa leka.

Endu saben-sabenal a sinugu nami i manga sinugu a nauna saleka, endu binaluy nami kanilan i manga kaluma endu mawli a taw, endu dala sa sinugu i makapambuwat sa ayat, ya tabiya na kahanda nu Allah, uman i ajal (inukul) na aden kitab in (nakasulat).

Punasen nu Allah su magkahanda nin, endu isama nin, endu lu sa Allah i punan nu kitab.

Endu aden antu na ipailay nami sa leka su kaped a inidtatalanga kanilan (a siksa) atawa imatayan nami pan seka, na ya bu wagib sa leka na kapedsampay, endu sekami i bagitung (kanu manga galebekan).

Ngintu di nilan gailay i pegkulangan nami su lupa kanu manga tadtabin endu su Allah i bangukum a dala mawli sa kukuman nin, endu sekanin i mangagan i kapagitungin (ka kwinta nin).

Endu saben-sabenal a nagungaya sa mawag sa nawna kanilan, na kanu Allah i langun a ungaya, katawanin i napantiyali na uman isa, endu katawan bun nu manga kafir u entayn kigkuwan sa dalpa a mapya.

Endu kadtalu nu manga kafir: di kena ka (Muhammad) sinugu, edtalu ka: su Allah i mapya gayd a saksi tanu, sa pageletan ku endu pageletan nu, endu su aden kitabin a Taurat na makadsaksi bun sa laki endu sa lekanu.