The Noble Qur'an Encyclopedia

Initulun nami i nya a surah, endu ini-fardu nami, endu initulun nami sya ba i manga ayatan a manga mapayag, ka malemu sa lekanu i ma-indaw kanu.

Su babay endu mama a midzina na betay nu i uman isa sa magatus a lebpad, da kanu lumasam kanu agama nu Allah (sa di nu ikukum) amayka bangimbenal kanu sa Allah endu gay a mawli, endu pedsaksiyan su kabetay kanilan kanu lumpun kanu manga mu'min.

Su midzina a mama na ya ipagkaluma lun na babay a midzina bun atawa babay a mushrik, su babay a midzina na ya menem ipagkaluma lun na midzina a mama atawa mama a mushrik, ka haram kanu manga mu'min.

Su manga taw a pedsenditan (pedtetebuwan) nilan su manga babay a mapya sa dala saksi nilan a pat kataw na betay nu silan sa walu pulu a betay (su pedtetebu) endu di nu tumalima i saksi nilan sa apiya ngin pan, ka silan na nakalyu kanu limu nu agama silan.

Ya tabiya na su midtawbat sa ulyan nantu endu nagumbaya silan, su Allah na bangampun a malimu.

Su manga taw a pedsenditan nilan i kaluma nilan sa midzina a dala saksi nilan a lyu sa ginawa nilan na makadsapa su mama sa makapat a sapa nin sa Allah (kasangulan nu bangukum) sa benal sekanin kanu pedtalu nin.

Ya ikalima a sapa nin (nadtalu nin) i nanget den sa lekanin su mulka nu Allah amayka pendalbut bu sekanin.

Endu alawan nu babay su siksa sa lekanin (amayka di gabenalan) sa edsapa menem sekanin sa makapat, sa di kena benal endu malbut su kaluma nin.

Endu ikalima a sapa nin (edtalun u babay) i nanget sa lekanin su lipunget u Allah amayka benal su kaluma nin.

U di kena bu su kalbihan nu Allah sa lekanu endu su limu nin (na tinyuba kanu) endu su Allah na banawbat, endu katawanin su binaluy nin.

Benal na su manga taw menem a tagapeda nu bun silan, sa kalbutan bu i bityala nilan, na di nu bagantapa i makagkayd sa lekanu, uman isa na kadusan i nakwa nin (kanu ipedtetebu) endu su minukakal sa entuba a bityala (Abdullah bin Ubayya) na lekanin i siksa a masla.

Entuba ka kinakineg u lun ka yabu initagu sa ginawa na babay-mama a mu'min i mapya (di silan malityala) endu ya nilan pidtalu na: bityala inan a kalbutan a mapayag.

Entuba ka pinambuwat ilan i pat kataw a manga saksi, na amayka di silan makapambuwat sa pat kataw a saksi, na silan lu sa Allah i manga taw a malebut.

U di kena bu su kalbihan nu Allah endu su limu nin sa lekanu sa dunya-akhirat na nasugat kanu den a siksa a masla (sa kanu bityala nu)

Kagina banabeten nu i kalbutan, na pedtalu nu kanu manga ngali nu i dala sabutin lun (namba su kinadtetebu kanu Aisha a kaluma nu Rasulullah) endu ya nu kataw na malemu, na lu sa Allah na sangat i kasla nin.

Entuba ka kinakineg nu lun ka ya nu pidtalu na di tanu embityalan inan, mahasuti su Allah, ka nan a bityala na kalbutan a sangat i kasla nin.

Bangindawn kanu nu Allah sa di nu a benal kab-palumanan amayka benal kanu a manga mu'min.

Endu ipebpayag u Allah sa lekanu su manga ayatanin, su Allah i mataw sa mapayag-masulen.

Su manga taw a myug sa makapayapat su maledsik a bityala kanu manga mu'min na kanilan i siksa a masakit sya sa dunya endu lu sa akhirat, su Allah i mataw kanu di nu katawan.

U di kena bu su kalbihan nu Allah sa lekanu endu su limu nin (na tiyuban kanu) endu su Allah na malasam a malimu.

Sekanu a manga mu'min di nu pedtuntula su manga sangkad u manga shaytan, su temuntul kanu manga sangkad u manga shaytan na yanin ipedsugu na manga maledsik endu su ka-ungkir, u di kena bu su kalbihan u Allah sa lekanu endu su limu nin (na tyuban kanu den) na dala masuti sa lekanu apiya sakataw bu, ugayd na su Allah i pedsuti kanu magkahanda nin endu pakakineg sekanin a mataw.

Endu di edsapa su aden tamukin endu su makalag i gatamananin sa di nin enggan i pagali nin, endu su manga miskinan endu su manga muhajireen sa lalan sa Allah, endu ampunen silan endu tigkelan silan, ngintu dinu kalilinyan i ampunen kanu nu Allah? Endu su Allah i bangampun a malimu.

Su manga taw a edtebwan nilan su manga babay sa dala kyug ilan sa kadzina a manga mu'min, na su pedtetebu na namulkan sa dunya akhirat, endu kanilan i siksa a masla.

Su gay a edsaksyan nu manga dila nilan endu manga lima nilan silan, endu su manga ay nilan kanu penggalebeken ilan (sa dunya).

Entupan a balasan silan nu Allah kanu balas a makadayt kanilan, endu katawan ilan su Allah na benal a mapayag (su langun u kadtalu nin).

Su babay a maledsik na kanu mama a maledsik, su manga mama a maledsik na kanu manga babay a maledsik, su mapya a babay na kanu manga mapya a manga mama, endu su manga mapya a mama na kanu manga mapya a manga babay, na lepas silan kanu manga pedtalu nilan (a pakabinasa), kanilan su ampun endu rizki a mapulu a mapya.

Sekanu a manga mu'min na da kanu lemudep kanu manga walay a di kena nu manga walay, taman sa di kanu makapagetaw endu di nu masalam su taw nin, ka entuba i makagkapiya sa lekanu, ka endu malemu sa lekanu i ma-indaw kanu.

Amayka dala taw nin su manga walay na da kanu lemudep, taman sa di kanu sugutan, amayka ya pidtalu i uli kanu na uli kanu, ka entu ba i makasuti sa lekanu, endu su Allah na katawanin i langun a penggalebekenu.

Dala bun dusa nu sa kaludep u kanu walay a di kena pegkalebenan, sa lu ba natagu i manga kasangkapanu endu su Allah i mataw kanu ipebpayagu endu ibagenanu.

Edtalu ka (Muhammad) kanu manga mu'min a manga mama i piyampiyanan nilan i kadtulik endu tuldun nilan su manga sangulan nilan, ka namba i makasuti kanilan, su Allah na katawanin i langun a penggulan nilan.

Edtalu ka (Muhammad) kanu manga mu'min a manga babay i piyampiyanan nilan i kadtulik ilan, endu tyakapan nilan i manga sangulan nilan endu di nilan ipayag i pagigimuan nilan, ya tabiya na biyas endu duwa a lima, endu di nilan ipayag su manga imu nilan, ya tabiya na kaluma nilan, atawa lukes nilan, atawa manga lukes nu kaluma nilan, atawa manga wata nilan, atawa manga wata nu kaluma nilan, atawa manga suled nilan, atawa manga wata nu suled nilan a manga mama, atawa manga wata nu suled nilan a manga babay, atawa ka silan a manga babay, atawa su kamilikan nilan, atawa ka su manga wata a bagunut kanilan a dala pan kyugin sa babay a manga mama, atawa ka su manga manot a manga wata a dala pan nadsulimanin kanu awrat nu manga babay, endu di silan embagel sa kasangkad ilan kanu manga ay nilan ka katawan su uni nu pagigimuan nilan (singkil) endu edtawbat kanu tanan sekanu a manga mu'min ka malemu-lemu sa lekanu i makauntung kanu sa dunya-akhirat.

Pagkaluma nu su da kaluma nin sa lekanu, endu su manga salih kanu manga mama a pedsugun nu atawa manga babay, ka upama ka faqir silan na pagkakawasan bun u Allah kanu limu nin, endu su Allah na makalag i limu nin a mataw.

Endu tumigkel menem su taw a da pan ibangaluma nin, taman sa enggan bun silan nu Allah sa kalbihanin, endu su manga ulipen a bangeni silan sa kasulatan (sa makandaludaya silan) na suguti nu silan amayka aden natawan nu kanilan a kapiyanan, endu engginu silan kanu tamuk nu Allah a inenggay nin sa lekanu, endu di nu pedtegela su manga ulipenu sa kadzina ka ya nilan kyugan na di kadzina (suti silan) pegkyug kanu sa kabimbanan sa kabpaguyag sa dunya? Su (taw) a pegesenin su ulipenin (sa kagkyuga atawa papamayadan) na su Allah, sa ulyan na kinapeges lun, na ampunenin ikalimu nin (su babay a pineges).

Saben-sabenal a initulun nami sa lekanu su manga ayat a mapayag, endu upaman kanu manga taw a nangaypus a nauna sa lekanu, endu indawan kanu manga taw a magilek sa Allah.

Su Allah i papedsigay kanu pitu lapis a langit endu lupa, ya upama nu sigay nin na tungkup a nakadalem lun i palitan, su palitan na nakadalem lun su katya, su katya antu na mana bun bitun a pegkinggat a belalegan sa kayu a barakat (kayu a zaitun) sa di kena sebangan a di kena sedepan, nya sama kanu lalanin i makalayau sa apiya dapan makembil na apuy, ka sigay a nanget kanu sigay, itutulu nu Allah su sigay nin kanu magkahanda nin, endu ibagenggay nu Allah su manga upaman kanu manga taw, katawan nu Allah i langun a enggaga-isa.

Su manga masjid na inisugut nu Allah i pakaslan endu pakapiyan i kambalay lun, belabitan sa ngala nin a pedsambayangan sa mapita-malulem-

Nu manga mama a di silan gasimpang nu kapendagang, endu kabpasay sa tadem sa Allah endu kadsambayang-kadzakat, kagilekan silan kanu gay a kumegkel su manga atay endu gapansi su manga kailay (mata).

Endu kabalasan sila nu Allah sa mapya pan kanu pinggalebek ilan, endu bagumananin silan kanu kalbihan, su Allah i pe-rizki sa magkahanda nin sa di magkila-kila.

Su manga kafir menem na su galebek ilan na mana ig a gasandeng sya sa malinawag, ga-antap u pakainum sa ig (i makainum) taman sa u nawmanin na dala besen ig in, endu ya nin naparuli na siksa sa lekanin lu sa Allah, ka nawna sa dunya i balasin, endu su Allah na mangagan i kukuman in.

Atawa ka mana su manga malibuteng sa lagat sa midtatalapis i bagel sa pulu nin, su bagel a kaduwa na lu sa pulu nin i dadtem a malibuteng a midtatalapis, u palyun nu bangilay su lima nin na di nin mailay sa kalibuténg in, su taw a dala den enggay nu Allah sa sigay na dala katuntulin sa lalan a matidtu.

Ngintu di nu katawan i pedtasbih sa Allah su dalem nu manga langit endu su lupa endu su papanuk? Pembelatenin i papakin, uman isa na natawan nu Allah i tasbih nin endu sambayangin, endu su Allah i mataw sa langun nu penggalebeken nilan.

Endu kanu Allah su dalem u pitu lapis a langit endu lupa, endu lu bun sa Allah i kadsunudan.

Ngintu di nu gailay i kapedseseng nu Allah kanu gabun? Mawli na pinadtimu nin, mawli na baluynin a migkakapal, na lu den ba su ulan a belyu kanu pamageletan, endu papedtulunen nin ebpun sa langit i manga watu a ilu atawa kilat, na masugat in su kahanda nu Allah endu makasibay (di masugat) kanu pigkahanda nin, paydu gayd kanu katinangin (su kilat) na maling den su kailay.

Papegkelid-keliden nu Allah su magabi endu malamag, nakadalem lu ba su tanda a kapegkagaga nu Allah kanu manga taw a aden pusungin.

Su Allah i minaluy kanu langun nu malanap-lanap ebpun sa ig na kaped na ya nin ibelalakaw na tiyanin, aden bun ya nin ibelalakaw na ay nin a duwa, endu aden bun belalakaw sa pat timan a ay nin, pembaluyn nu Allah kanu langun u enggaga-isa na gagaga nin.

Saben-sabenal a initulun nami su manga ayat a mapayag, endu su Allah i pedtutulu sa magkahanda nin sa lalan a matidtu.

Endu pedtalun nu manga munafiq: nangimbenal kami sa Allah endu su sinugu, endu pinaginugutan nami, mawli na su ped kanilan i menda sa ulyan antu, na di kena benal a mu'min su minenda kanilan.

Amayka tawagen silan kanu kukuman nu Allah endu su nabi nin ka endu makukum silan na su kaped kanilan na menda.

Amayka lu kanilan su haqq, na ebpawangan ka nilan sa mamagayas a benal silan.

Nakadalem kanu atay nilan i dalu, ugayd na penduwa-duwa silan, endu kagilekan silan sa edsalimbuten nu Allah silan endu su sinugu nin, ugayd na ya benal na silan i manga salimbulen.

Benal su manga mu'min na ya nilan kadtalu amayka enggaten silan sa kukuman nu Allah endu su sinugu nin, ka endu makukum silan na tig nilan: nakineg nami endu naginugut kami, endu silan i namakauntung.

Endu su taw a maginugut sa Allah endu su sinugu nin endu pangandamen nin su Allah endu ikagilekin na silan i nabadtugan sa mapya.

Endu midsapa silan sa Allah kanu pangimbenal nilan a di kena benal, amayka sinugu nengka silan sa kan-jihad na munut silan, edtalu ka (Muhammad): da kanu pedsapa, ka su inugut kanu rasul i (labi) mapya kanu kadsapa a di kena benal, su Allah na katawanin i langun a galebekan nu.

Edtalu ka (Muhammad) i: paginuguti nu su Allah, endu paginuguti nu su sinugu nin, amayka menda silan na ya bu wagib sa lekanin su kapedsampay, ya menem wagib sa lekanu na kapaginugut, endu amayka paginugutanu na matutulu kanu, endu dala kanu sinugu ya tabya na kapapedsampay sa mapayag.

Inibpasad u Allah kanu manga mu'min sa lekanu endu minggalebek sa manga mapya i pasambin silan a kumamal sya sa lupa sa mana bun kinapasambi nin kanu manga mu'min a nangawna sa kanilan, endu pandaya nin kanilan su agama nilan, entuba i nasuwatanin kanilan, endu sambyanin su gilek ilan sa makatana silan, simban aku nilan endu di aku nilan sakutun sa apiya paydu, na su egkafir sa ulyan na entuba na silan i manga taw a nakalyu kanu agama.

Itindeg nu su sambayang, endu inggay nu su zakat, endu paginuguti nu su sinugu, ka malemu-lemu sa lekanu i makakalimu kanu.

Di ka mantap su manga kafir sa kapalaguyan kami nilan sya sa lupa, endu ya nilan kadtakenan su naraka a mawag gayd a kabpawangan.

Sekanu a manga mu'min- (isugu nu sa) magetaw sa kaludepin su banunugun nu endu su manga wata a dala pan sabutin sa pidtalu a babay sya kanu timpu a telu, (ika-isa) na di pan makadsambayang sa subbuh, (ika-duwa) na amayka ulyan na dhuhur sabap sa migkawas-kawas kanu ka pedtelen kanu, (ika-telu) na ulyan a sambayang na isya, da bun kadusan nu u lumudep silan sa di magetaw amayka salakaw sa namba a manga waktu, ka banunugun nu silan, mamba i kapebpayag u Allah sa lekanu kanu manga ayatanin, endu su Allah i mataw sa langun a binaluy nin.

Endu amayka mabalig den su manga wata nu (babay-mama) na magetaw den silan sa mana bun su kapagetaw nu di kena taw na walay, mamba i kapebpayag u Allah sa lekanu kanu manga ayatanin, endu su Allah i mataw sa langun a binaluy nin.

Su manga babay a di pembata atawa di gahaid a da den kyugin sa kagkaluma na dala dusa nilan sa luwasen nilan su balegkas sa di kena bun peb-payangasen, endu di silan edsugud-sugud sa mapayag su bagigimuwan nilan, endu su di nilan kaluwas na muna i kapiya nin, endu su Allah i pakakineg endu mataw.

Dala dusa nu pisek endu su tyulud (sadil) endu su pendalu endu taman sa ginawa nu i keman sya kanu manga walay nu atawa walay nu manga lukes u atawa walay nu manga lukes u a manga babay, atawa manga walay na suled nu a mama, atawa manga suled u a manga babay, atawa ka manga walay nu manga bapa sa ama atawa babo sa ama, atawa bapa nu sa ina atawa manga babo nu sa ina, atawa ka su pedsaliganu sa gunsi atawa su pakat nu, dala bun dusa nu sa keman kanu langun atawa mad-tumpuk kanu, amayka lemudep kanu sa walay nu na edsasalama kanu sa kanu ginawa nu ebpun sa Allah a barakat a mapya, mamba i kapebpayag nu Allah sa lekanu kanu manga ayatanin ka malemu-lemu sa lekanu i makapagungangen kanu.

Ya tidtu a mu'min na mangimbenal sa Allah endu su sinugu nin, endu amayka san silan sa leka (Muhammad) kanu galebek a masla (pembibityala) na di silan gumanat sa taman sa di silan maka- pagetaw salka, na silan i benal a bangimbenal sa Allah endu su sinugu nin, na amayka nagetaw silan sa leka (Muhammad) kanu pegkahandan nilan na suguti ka su entayni pegkyugan nengka kanilan, endu ipangeni nengka silan sa ampun, ka su Allah na bangampun a malimu.

Di nu pedtawaga su rasul (Muhammad) kanu pamageletanu sa mana su kadtatawagay nu, saben-sabenal a katawan bun nu Allah silan a baningen belyu sa masgid sa sakataw-sakataw, na mingat su manga taw a ibida nilan i kanilan kanu suguwan u rasul, ka masugat silan a fitnah atawa masugat silan a siksa a masakit.

Saben-sabenal a kanu Allah i dalem u pitu lapis a langit endu su lupa, endu saben-sabenal a katawanin i nakadalem kanu atay (kamunafiq-bangimbenal) endu su gay a kawli nilan sa Allah na inggay nin kanilan su balas u manga galebek ilan, su Allah na kanu langun u enggaga-isa na katawanin.