The Noble Qur'an Encyclopedia

Ha-Meem (su Allah i mataw kanu ma’na nin).

Initulun su kitab ebpun sa Allah a mapulu a mataw.

Bangampun sa dusa, pedtalima sa tawbat, a mapasang i siksa nin, kigkwan sa limu, dala kadenan ya tabya na sekanin, endu lu sa lekanin i kauliyan.

Dala ebpalawa sa ayat nu Allah, ya tabya na su manga supak (kafir) na da ka bu mapasimpang kanu kapendaludaya nilan kanu dalpa.

Nawna pan sa kanilan a napandalbut su taw nu Nuh, endu su mimbalang-balang pen i nawli sa kanilan, endu pegkyugan na uman isa i bunun nin su nabi nin, endu mibpalawa silan sa batil ka endu nilan makababa su haqq, na bininasa ku silan, na panun su siksa ku sa gay a mawli?

Maytu ba i kadedsan nu kadtalu nu Kadenan nengka lu kanu manga taw a manga kafir, silan ba a kigkuwan sa naraka.

(Su manga malaikat) a pebpusay sa Arash endu su manga malaikat sa embala-bala a bamedtasbih sa pugi nilan sa Kadenan nilan, endu bangimbenal silan endu ibangeni nilan sa ampun su manga bamaginugut, ya nilan kadtalu na: Kadenan nami mawlad gayd i limu nengka endu kataw nengka, na ampun ka su midtawbat endu tinuntul nin su agama nengka, endu lending ka silan kanu naraka jahannam.

Kadenan nami paludep ka silan sa surga a pibpasad nengka sa kanilan, endu su mapya kanu manga lukes nilan, kaluma nilan, mawli a taw nilan, ka seka i mapulu a mataw sa endadayta.

Endu dalindingi ka silan kanu manga mawag ka su dinalindingan nengka kanu entu a gay na inikalimu nengka endu badtugan a masla.

Saben-sabenal su manga kafir na pedtawagen silan sa muna pan sa lipunget nu Allah sa lekanu kanu lipunget kanu ginawa nu, bagenggaten kanu sa kapangimbenal na pegkafir kanu.

Ya nilan madtalu: Kadenan nami inimatayan kami nengka sa nakaduwa, endu inuyag kami nengka sa nakaduwa, na nangimbenal kami den kanu kadusan nami, na ngin nya aden bun lalan a makambalingan kami (sa dunya).

Nya edtalun sa kanilan: sekanu na amayka pakaisa-isan su Allah na egkafir kanu, amayka sakutun su Allah na mangimbenal kanu.

Sekanin (Allah) na ipabpagilay nin sa lekanu su manga ayatan nin, endu papedtulunen nin ebpun sa langit i rizki sabap kanu ulan.

Simban nu su Allah sa ikhlas sa lekanin su agama sa apya di kasuwatan nu manga kafir.

Mapulu i pangkatan nin, kigwan sa Arsh, pedsugun nin su Jibril ebpun kanu suguwan nin kanu magkahanda nin lu kanu ulipen, ka endu nin makapanginggilek su gay a kadtalabuka.

Su gay a mapayag silan (hadapan nu Allah) sa da makapagena nilan sa Allah apya paydu, na entayn i kigkwan sa kadatu sa (namba) a gay, kanu Allah a isa nin bu a pakapeges.

Su gay a balasan su uman isa kanu galebek nin, na dala kadtalimbuta saguna a gay, su Allah na mangagan i kakukum nin.

Endu pakagileki ka silan kanu gay a mawli, su manga atay na mamusug sa bakelengan nin sa di silan makadtalu da kanu manga dupang i malimu endu tumabang a kaunutan.

Katawan nu Allah su kadupang nu pipilek endu su dalem nu pusung.

Endu su Allah i kumukum sa haqq, su pedsimba sa salakaw sa Allah na dala kakukum nin sa apya paydu, saben-sabenal su Allah na pakakineg a pakailay.

Entu ba ka belalakaw silan kanu dalpa ka mailay nilan u panun i nanggula nu manga taw a nawna sa kanilan sa ya pan muna i kabagel nin endu napambuwat kanu dalpa sa manga tanda, bininasa nu Allah silan sabap kanu kadusan nilan, na da nakabpagelet kanu kyug nu Allah a kabinasa nilan.

Namba na pakawma bun sa kanilan su manga sinugu sa kanilan sa nakait sa manga mapayag na pigkafiran nilan, na bininasa nu Allah silan ka sekanin (Allah) i mabagel a mapasang i siksa nin.

Endu saben-sabenal a sinugu nami su Musa kanu manga ayatan nami endu manga tindeg a mapayag.

Lu kanu Fir’awn endu su Haman endu su Qarun, ya nilan pidtalu na sih’r a malbut (su Musa).

Guna makawma sa kanilan su bantang na ya pidtalu (ni Fir’awn): imatayan i mga wata a mama nu minunut sa kanilan (Musa), ya bu isama na babay, dala kanu alyugan nu manga kafir ya tabya na katadingan.

Endu pidtalu ni Fir’awn: padtaday aku nu ka bunun ku su Musa ka mangeni sa Kadenan nin, ka kagilekan aku sa sambiyan nin su agama nu atawaka ya nin ipayag sa dalpa na makagkayd.

Endu pidtalu nu Musa: lumindung aku sa Kadenan ku a Kadenan nu bun kanu taw a pemamasela a di bangimbenal sa gay a mawli.

Ya pidtalu nu isa a mama a baginugut ebpun kanu kadakel nu Fir’awn a inipagena nin su iman nin: enduken ka pembunun nu i mama a ya nin bu pedtalun na Kadenan ku su Allah a nakait pan sa lekanu sa mapayag (a tanda) ebpun kanu Kadenan nu, amayka malbut sekanin na lekanin bun i kalbut nin, amayka benal sekanin na masugat kanu na sabad kanu pasad nin sa lekanu, ka su Allah na di nin tutulun su baminasa a malbut.

Hay sekanu a manga pagali ku, lekanu i kadatu a mapayag saguna a gay sya sa lupa, entayn i makatabang sa lekitanu amayka makawma su tiyuba nu Allah sa lekitanu, ya pidtalu nu Fir’awn: da ungaya ku sa lekanu, ya tabya ungaya ku bun sa ginawa ku, endu ya ku ipedtutulu sa lekanu na lalan a mapya a makagkapya.

Endu midtalu su isa kanu bamaginugut: manga pagali ku, kagilekan aku masugat kanu na mana su nakasugat kanu madakel a nawna.

Mana su taw ni Nuh endu si Aad endu su Thamud, endu su nawli sa kanilan, endu su Allah na di dumupang kanu manga ulipen nin.

Endu hay sekanu a manga taw ku! Ikagilek ku sa lekanu su gay a kadtatawaga.

Su gay a kabpapalaguyan nu sa da den makadalinding sa lekanu sa siksa nu Allah, endu su tadingen nu Allah na da makatutulu lun.

Endu saben-sabenal a nakawma bun sa lekanu su Yusuf ku nawna sa mapayag a mga tanda na di kanu bun gapinda sa kapenduwa-duwa kanu nakawma sa lekanu taman sa guna matay (si Yusuf) na ya nu pidtalu na di den mapambuwat su Allah sa sinugu, namba i tadingen nu Allah su taw a nakasagad i kawag a palangay nin na penduwa-duwa.

Su manga taw a pebpalawa sa kanu manga ayatan nu Allah sa da tindeg nin a nakawma sa kanilan na masla a kadusan lu sa Allah endu kanu manga bamaginugut, namba i pedtutupan nu Allah i pusung nu pemamasla a bameges.

Endu pidtalu nu Fir’awn: Hay Hamaan! Embalay aku sa maligay a masla a mapulu ka basi ku masampay i manga panikan.

Panikan a ibagangay sa langit ka endu ku mailay i Kadenan ni Musa ka bagantapen ku a pendalbut, namba i pakalilini kanu Fir’awn- su manga kawagan nu galebek nin sa napelen (sekanin) kanu lalan a pakatidtu, endu dala alyugan nu Fir’awn a di kena pakabinasa lun.

Endu pidtalu nu sakataw a baginugut: hay sekanu a kadakel ku! Unuti aku nu ka tutulun ku sekanu sa lalan a pakatidtu.

Hay sekanu a manga pagali ku, saben-sabenal su kabpaguyag sa dunya na pegkakalinyan bu, su akhirat i dalpa a dayun sa dayun.

Su taw a enggalebek sa mawag na di balasan u di kena pagidsan nin bun, endu su taw a enggalebek sa mapya babay-mama na silan ba i makaludep sa surga sa pe-rizkiyan silan lu sa dalem na surga sa di den bagitungen.

Endu hay sekanu a manga pagali ku! Bagenggaten ku sekanu sa kalepas sa (siksa) na bagenggaten aku nu sa kanaraka.

Bagenggaten aku nu sa egkafir aku sa Allah endu sakutun ku sekanin sa da sa laki i kataw, na saki na bagenggaten ku sekanu kanu mapulu a bangampun.

Di ebplis na bagenggatan nu banan sa laki na dala katagan nin sya sa dunya endu lu sa akhirat, endu lu tanu bun tanan pakambalingan sa Allah, endu su manga darwaka na silan i kigwan sa naraka.

Katademan nu bun i pedtalun ku ba nya sa lekanu, na lu aku den kumamping (sumalig) sa Allah, ka su Allah i pakailay kanu manga ulipen nin.

Na dinalindingan nu Allah (su entu a paginugut) kanu mawag a alyugan, endu nakadadsang kanu kadakel nu Fir’awn su mawag a siksa.

Su naraka i pebpagyaw sa kanilan sa mapita-malulem, endu su gay a mawli na paludepen silan a kadakel nu Fir’awn sa mapasang a siksa.

Endu ebpapalawa silan lu sa naraka, ya edtalun nu manga lubay kanu mimamasela: sekami na bagunut kami bu sa lekanu, na ngintu saguna na kadtabangan kami nu sa kanu siksa sa naraka?

Ya madtalu nu mimamasela (naunutan): langun tanu na sya tanu den sa naraka, ka su Allah na saben-sabenal a kinukum nin su ulipen.

Endu edtalun nilan kanu pedtameng sa naraka: pangeni nu pan sa Kadenan i pakapegkagen kami nin pan sa siksa sa apya sagay bu.

Edtalun sa kanilan: da makawma sa lekanu i manga sinugu a nakapananggit sa manga mapayag? Ya nilan madtalu: nakawma sa lekami, ya madtalu nu pedtameng: tawag nu silan, na dala du’a nilan (kafir) a di kena katadingan.

Di ebplis i kadtabang nami kanu manga sinugu nami endu su manga bamaginugut sya sa dunya endu lu sa gay a mawli kanu hadapan nu manga saksi.

Gay a di makangguna kanu kafir su mga dawa nilan, sa kanilan su mulka endu kawagan nu kandalpan.

Endu saben-sabenal a inenggay nami kanu Musa su tutulu, endu pinawarisan nami kanu tupu nu Israel su kitab.

A tutulu endu indawan kanu aden manga ungangen nin.

Edsabar ka (Muhammad) ka su pasad nu Kadenan nengka na benal, pa-ampun ka kanu kadusan nengka, endu tasbih ka sa pugi nengka kanu Kadenan nengka sa mapita-malulem.

Su pebpalawa kanu manga ayatan nu Allah a da tindeg nin a nakawma sa lekanin na nakadalem sa pusung nilan i kamamasela a di nilan bun masampay, lindung ka sa Allah ka sekanin i pakikineg a pakailay.

Kinabaluy sa manga langit endu lupa na ya malgen sa kinabaluy sa manusya, ugayd na ya madakel sa kanu manusya na di nilan katawan.

Endu di makapagidsan su pisek endu su pakailay, endu su manga bamaginugut a minggalebek sa manga mapya endu su taw a malat, paydu i katademan nu a indawan.

Su gay a mawli na dili ebplis na makawma, ugayd na ya madakel kanu manga taw na di bangimbenal.

Endu pidtalu nu Kadenan nu: pangeni kanu sa laki ka enggan ku sekanu, su pemamasela sa endu Aku (Allah) nin di masimba na di ebplis i kaludep nilan sa naraka a lusak.

Su Allah i minaluy kanu magabi a ibangintelenen nu endu su malamag a ibagilay nu, su Allah i kigkuwan sa limu kanu manusya ugayd na ya madakel kanu manga taw a di makadsukur.

Entu ba su Allah a Kadenan nu a minaluy kanu engaga-isa, dala kadenan ya tabya na su Allah, na panun i kapapendalbut nu?

Mamba i kandalbut nu manga taw a pedsupak kanu manga ayatan nu Allah.

Su Allah i minaluy sa lekanu kanu lupa a kadtakenan nu endu su langit a naka-atep, endu pinabpalas kanu nin, pinagkapya nin i palas nu inenggan kanu nin sa mapya a rizki, na entu ba su Allah a Kadenan nu, mahasuti su Allah a Kadenan nu dunya.

Sekanin (Allah) i bibyag, da kadenan a salakaw sa lekanin, pangeni kanu sa lekanin sa ikhlas sa lekanin su agama, pugi nu su Allah ka sekanin i Ladenan nu dunya.

Edtalu ka (Muhammad) sa kanilan: sinapalan aku sa simban ku i pedsimban nu a salakaw sa Allah sa ulyan na kinawma sa laki nu manga mapayag ebpun sa Kadenan ku, endu sinugu aku nin sa semangkup aku kanu Kadenan nu dunya.

Sekanin (Allah) i minaluy sa lekanu ebpun sa lupa, entupan na mani na entupan a lugu, mawli na palyun kanu den sa wata, mawli na masampay nu su bagel u, mawli na migkatuwa kanu, aden bun matay sa dala egkatuwa, endu masampay nu su ajal nu a napasadan, ka endu kanu egkawngangen.

Sekanin (Allah) i baguyag endu bangimatay, amayka aden kahanda nin na ya nin bu edtalun na pangaden ka na maaden.

Dala nengka mailay su pebpalawa kanu ayatan nu Allah, na panun i kapedsibay nu akal nilan?

Entu ba su papendalbut kanu kitab, endu su inisugu nami kanu manga sinugu nami, na di ebplis na katawan nilan bu.

Su lantay-lantay na kanu tengu nilan, endu su manga sangkali a apuy i inipawik sa kanilan.

Aden antu na guyuden silan kanu mayaw endu lu kanu pegkaleg a apuy.

Mawli na edtalun sa kanilan: endaw su ipedsakutu nu a pedsimban nu.

Pedsimban nu a salakaw sa Allah, ya nilan madtalu: natading sa lekami, endu dala nami silan masimba apya paydu, mamba i kapedtading nu Allah kanu manga kafir a di bangimbenal.

(Edtalun sa kanilan): nan den ba su ipegkalilinyan nu lu sa dunya sa dala kawagib nin, endu kagalaw kanu sa tapik su kamamasela na ginawa.

Ludep kanu sa bengawan sa naraka jahannam sa di kanu makalyu, na ngin den i kawag nin a kandalpan i kanu manga mimamasla.

Edsabar ka (Muhammad) ka su pasad nu Kadenan nengka na benal, ipailay nami sa leka su kaped a siksa nilan, atawaka kapatay nengka bu i kailay nengka lun, ka sya bun tanan silan makambalingan sa lekami.

Endu saben-sabenal a sinugu nami su manga sinugu a nawna sa leka, aden bun sa kanilan i pinanudtul nami sa leka, aden bun da nami panudtula, da sinugu i makapambuwat sa ayat ya tabya na kahanda nu Allah, na amayka mawma su kahanda nin (Allah) na kumukum sa bantang, na lu den ba nalugi su baatil i galebek nin.

Su Allah i minaluy sa lekanu kanu manga binatang a kapagedan nu su kaped, endu pegkanen nu bun su ped.

Endu aden pan katagan nin sa lekanu, endu masampay nu su kahanda nu kanu laleb nu, endu pananggiten kanu sya sa kapuluwan endu sya sa lagat.

Endu ipabpagilay nin sa lekanu su tanda nin, na di nu magaga mungkir.

Ngintu ka di silan lumakaw kanu lupa ka endu nilan mailay i nawli a tyuba kanu manga taw a nawna sa kanilan? A silan pan i madakel i bilangan nin endu silan pan i mabagel endu madakel i manga tanda nilan sya sa lupa, na dala makangguna sa kanilan su manga galebek nilan.

Guna makawma sa kanilan su manga sinugu a nakapananggit sa manga mapayag na nagalaw silan kanu ilmu nilan, di kena ka nakadadsang sa kanilan su siksa a lalaw nu kab-pagungat nilan.

Guna nilan mailay su tyuba nami ya nilan pidtalu: nangimbenal kami sa Allah a isa bu, endu sinangka nami den su ipedsakutu nami.

Na dala makangguna sa kanilan su iman (palityala) nilan sa kinailay nilan kanu siksa, su lalan nu Allah na nawna den kanu manga ulipen, endu nalugi su manga kafir.