The Noble Qur'an Encyclopedia

Ha-Meem (su Allah i mataw kanu ma’na nin).

Nakatulun ebpun sa malimu a mangampun.

Kitab a inipayag su manga ayat nin a manga hukuman na Qur’an sa basa na Arab kanu manga taw, ka endu nilan katawan.

Papegkalilini a mapakagilek, madakel i minenda ka dili nilan gapanuliman.

Endu pidtalu nilan: nadapengan i pusung nami sa kanu enggatan nu, endu napelen i tangila nami endu aden pakadalung kanu pageletan tanu, na enggalebek ka den ka enggalebek kami den.

Edtalu ka (Muhammad) sa kanilan: saki na manusya aku a pagidsan nu, ipewahi sa laki i satiman bu i Kadenan, na lu kanu edtidtu sa lekanin (Allah) endu pa-ampun kanu sa lekanin, ka su bawgan sa naraka i kana manga mushrik.

Entu a manga taw na di silan menggay sa zakat, endu dala sa ginawa nilan su akhirat ka sinupak nilan.

Saben-sabenal na su manga bamaginugut endu minggalebek sa manga mapya na aden sa kanilan i balas a dala pinda nin.

Edtalu ka (Muhammad): ngintu ka pegkafir kanu sa minaluy sa lupa sa nakaduwa gay, bagumbalan nu sa tagapeda nin, na sekanin i Kadenan nu dunya.

Endu binaluy nin i manga palaw kanu untul nin (lupa) endu pinambarakat nin su lupa endu inukul nin su manga kawyagan sa nakapat gay, sa kanu pegkyug bagidsa kanu entu ba.

Mawli na migkahanda lu sa langit a bel, pidtalu nin kanu langit endu su lupa: paginugut kanu sa palnan a kyug endu tegel, ya nilan nadtalu: inugut nami na palnan a kyug a lilini.

Binaluy nin su pitu lapis a langit sa nakaduwa gay, endu iniwahi nin kanu uman i langit i kumpasan nin, endu pibpalasan nami su dunya kanu manga palitan a bitun i pedtuldu lun, entu ba na atulan nu mapulu a mataw.

Amayka menda silan na edtalu ka: nadtalu ku sa lekanu su kilat a mana su kilat a nakasugat kanu Aad endu Thamud.

Sa kinawma nu manga sinugu sa kanilan na magidsan u entuba a timpu endu su nawna sa kanilan sa da kanu sumimba ya tabya na su Allah, ya nilan pidtalu: upama ka malaikat bu i sinugu na mapya, na kagina ka manusya kanu bun na magidsan tanu bun, na supaken nami su langun na sugu sa lekanu.

Si Aad na mimamasela sya sa lupa sa kawagib nin endu pidtalu nin upama: entayn i makalawan sa lekitanu sa bagel? Dala nilan mailay su Allah i minaluy sa kanilan a muna pan i kabagel nin sa kanilan? Na pigkafiran nilan su manga ayatan nu Allah.

Pinasugatan nami silan sa sambel a sangat i kabagel nin kanu gay a midtundug-tundug, papedtepengan nami sa kanilan i siksa sa dunya a kayaya endu siksa sa akhirat na muna pan, endu dala makadtabang sa kanilan.

Endu si Thamud na tinutulu nami na ya nilan nalilinyan su kapisek kanu tutulu, na sinayab silan na kilat a siksa a makapelusak sabap kanu galebek nilan a kadupangan a pakabinasa.

Endu linepas nami su manga bamaginugut a magilek sa (Allah).

Endu su gay a limuden su manga satru (kuntra) nu Allah lu sa naraka, na silan na bagulinanen nu manga malaikat.

Taman sa amayka nakawma silan na edsaksyan silan nu tangila nilan endu su mata nilan endu su lanitan nilan kanu galebek nilan.

Ya madtalu kanu lanitan nilan na: nginan ka pedsaksiyan kami nu? Ya nilan madtalu: pinadtalu kami nu Allah a napedtalu kanu enggaga-isa endu sekanin i minaluy sa lekanu, paganay na lu kanu bun sa lekanin.

Endu dala nu den muna ipagena su kadupangan nu sa lekanin (Allah) na edsaksiyan kanu na tangila nu endu su mata nu endu su upis nu saguna, ka sekanu na inantap nu i di katawan nu Allah su madakel a galebek nu (sa dunya).

Endu entu ba su antapan nu Kadenan nu a nakalusak kanu sa naka-awa sa alaga nu, nabaluy kanu sa nalugi-lugi kanu.

Apya pan edsabar silan na su naraka bun i dalpa nilan, endu amayka dumawa silan na di den silan makadawa.

Endu pinadtagapeda nami silan sa shaytan a papegkapya sa galebek nilan, magidsan i nawna endu nawli a galebek nilan na mapya i kailay nilan lun, natuman sa kanilan su nadtalu (a siksa) kanu nangawna sa kanilan a jin endu manusya sa silan a manga taw na nangalugi.

Endu pidtalu nu manga kafir: di nu banuliman su Qur’an anan, endu panikut u, ka basi sekanu i tumalaw.

Pananamen nami su manga kafir sa siksa a mapasang, endu balasan nami silan sa muna pan i kawag nin kanu galebek nilan.

Entu ba i balas nu satru (kuntra) nu Allah na naraka, aden pan sa kanilan i dalpa nilan a tatap i balas nin (a siksa) kanu kapedsupak nilan kanu manga ayatan nami.

Endu pidtalu nu manga kafir: Kadenan nami ipailay nengka su timading sa lekami ka i sya nami sa kababan na palu nami ka endu mababa pan silan sa lekami.

Saben-sabenal su silan a midtalu sa: Kadenan nami su Allah, mawli na matidtu, na belutadan nu malaikat (edtalun nilan kanu pebpatay) sa yanin pedtalun: da ka kagilek endu di ka belidu i ginawa nengka, endu pakalilini kanu kanu surga a inibpasad sa lekanin.

Sekami bu i tumiyakap sa kanilan sa uyag-uyag sa dunya endu lu sa akhirat, endu aden sa lekanu i makapiya kanu ginawa nu endu aden sa lekanu i langun na bangenin nu.

Nakabpun kanu bangampun a malimu (Allah).

Endu entayn pan i pinakamapya i kadtalu ebpun kanu entayn i nangambiyat lu kanu Allah endu minggalebek sekanin sa makagkapiya endu pidtalu nin i saben-sabenal na saki na kaped kanu manga Muslim.

Endu di makandalepenga (makapagidsan) su mapya endu su malat, na itulak nengka (Muhammad) sa mapya (su malat) ka sya kanu let nengka endu let nin i kadsatuwan na (mabaluy i entu) sa mana sekanin tagagas (tabangay) a dabpig.

Sa dala egkabalatemuwan kanu entu a ya tabiya ku namedtigkel endu dala egkabalatemwan lun upama di kena sa bagi a tagena.

Na upama matulitul ka ganat kanu shaytan a tulitel na lindung ka kanu Allah ka saben-sabenal entu na sekanin su pakakineg a pinakamataw.

Endu kaped kanu manga tanda nin (Allah) su magabi endu su malamag endu su senang endu su ulan-ulan, endu da kanu bamedsugyud kanu senang endu da kanu bun (bamedsugyud) kanu ulan-ulan, ka pamedsugyud kanu kanu Allah a minaden (sa senang endu ulan-ulan) ka andang na sekanin bu i pedsimban nu.

Na upama mimamasela silan na su kanu pedtyagal sa leka (Muhammad) na pamedtasbih bun silan sa magabi endu malamag sa di silan mangasemu.

Endu kaped kanu manga tanda nin na su kapedsima nengka kanu lupa sa luntana na sa initulun nami lun sa ig na mimbukakal endu mindabuk, na saben-sabenal i su minuyag lun na tangel a makauyag kanu namamatay sa saben-sabenal a sekanin sa uman i enggaga-isa na pakagaga.

Saben-sabenal su manga taw a pedsupaken nilan su manga ayatan nami na da makapagena sa lekami, na ngintu ya mapya su bagulugan sa naraka kanu taw a tematana sa gay a mawli? Enggalebek nu i pegkyugan nu ka su Allah na kailay nin.

Su silan a sinangka nilan su Qur’an sa ulyan na kinawma nin sa kanilan, entu a kitab na mapulu.

Di tumalima sa baatil sa unan sa ulyan, ka nakatulun ebpun sa Allah a mataw mapandadayta a pebpugin.

Da edtalun sa leka (Muhammad) ya tabiya na mana bun su pidtalu kanu manga sinugu a nawna sa leka, na su Allah na kigkuwan sa ampun endu kigkuwan sa siksa a masakit.

Upama bu ka binaluy nami sa di kena basa Arab su Qur’an na ya nilan menem edtalun: upama nya ba ka su kaped a ayat na di kena Arab su kaped menem na Arab, edtalu ka sa kanilan: su Qur’an na tutulu endu gamut, na su bangimbenal na napelen i tangila nin, endu silan na pisek entu ba a manga taw na mawatan silan kanu kapanawag sa kanilan.

Endu saben-sabenal a inenggay nami kanu Musa i kitab, na mimbida-bida silan, upama di kena bu napasad muna su kalima ebpun kanu Kadenan nengka na mapasad den kumukum su pageletan nilan, ka silan na tidtu a panduwa-duwa.

Su taw enggalebek sa mapya na kanu ginawa nin bun, su taw menem a enggalebek sa malat na maytu bun, ka su Allah na di dumupang kanu manga ulipen nin.

Lu bun sa lekanin a Allah ibagendud i kataw sa kutika (harikyamat), sa da pakaliyu a manga unga na kayu ebpun kanu tangitang nin, endu da pegkagingay a babay, endu da embatan nin i di kena sya bun kanu kataw nin, sa gay a tawagen nin silan: endaw den su manga ibapanakutu nu salaki? Na ya nilan madtalu: pinayag nami den seka sa da sa lekami i saksi.

Endu natading den kanilan su andang a ebpamangambiyatan nilan kanu nawna endu natalanged nilan i dala den katilisan nilan.

Di egkasemuwan nu manusya i kabpangeni sa mapya, na upama nasembil sekanin na mawag na kalukutan endu tebpekan.

Endu saben-sabenal a upama pinananam nami bu sekanin sa limu a ganat sa lekami ebpun kanu ulyan nu mamakagkayd a nakasembil lun na saben-sabenal a edtalun nin: nyaba na laki, sa dili ku entapan su kutika (harikyamat) sa tumindeg endu saben-sabenal a upama pinauli aku menem lu ku pedtiyagal sa laki na saben-sabenal i aden sa laki sya sa lekanin i tangel a mapya, na saben-sabenal ipananam nami sa kanilan i siksa a patas.

Amayka pinangalimuwan nami su manusya na tumagkili endu initangka nin su manga takilidan nin endu amayka nasembil sekanin nu mawag na kigkuwan den sa embiyatan a layab.

Edtalu ka (Muhammad): nadsima nu ba i saben-sabenal i entu na andang a ebpun kanu Allah ulyan nin na pinagkapiran nu i entu, na entayn pan i pinakatading ebpun kanu entayn na sekanin sya sa kapapedsalipag a mawatan.

Na di sumala na ipadsima nami bun sa kanilan su manga tanda nami sya kanu manga kawang-kawangan endu sya kanu manga ginawa nilan taman sa mapayag sa kanilan i saben-sabenal i entuba su bantang (Qur’an), endu dala sa leka (Muhammad) i andang entu ku umani enggaga-isa i saksi.

Saben-sabenal su silan antu na penduwa-duwa silan sa kambalatemuwa nilan kanu Kadenan ilan, su Allah na nalangkumin su enggaga-isa.